Liczby naturalne
Zbiorem liczb naturalnych nazywamy zbiór .
KOMENTARZ: Zero jest najmniejszą liczbą naturalną. Każde dwie kolejne liczby naturalne różnią się o jeden.
Liczby całkowite
Zbiorem liczb całkowitych nazywamy zbiór .
Definicja
Niech liczby i będą liczbami naturalnymi. Liczba jest dzielnikiem liczby wtedy, gdy istnieje taka liczba naturalna , że .
Mówimy, że liczba jest podzielna przez liczbę oraz, że liczba jest wielokrotnością liczby .
Przykład 1.
a) Wypisz naturalne dzielniki liczby .
Naturalnymi dzielnikami liczby są liczby: . (Kom: Liczba 24 ma osiem dzielników naturalnych.)
b) Wypisz całkowite dzielniki liczby .
Całkowitymi dzielnikami liczby są liczby: .
c) Wypisz kolejne naturalne wielokrotności liczby .
Kolejnymi naturalnymi wielokrotnościami liczby są liczby: .
Definicja
Liczbą pierwszą nazywamy liczbę naturalną , która ma dokładnie dwa dzielniki (liczbę oraz samą siebie).
Definicja
Liczbą złożoną nazywamy liczbę naturalną , która nie jest liczbą pierwszą.
Liczby naturalne i nie są ani liczbami pierwszymi, ani liczbami złożonymi.
(KOM: Liczba zero ma nieskończenie wiele dzielników, bo każda liczba naturalna niebędąca zerem jest dzielnikiem zera. A liczba jeden ma dokładnie jeden dzielnik naturalny, który jest właśnie równy jeden.)
Przykład 2. Kolejne liczby pierwsze:
Przykład 3. Kolejne liczby złożone:
Rozkład liczby na czynniki pierwsze
Liczbę złożoną możemy rozłożyć na czynniki pierwsze, czyli zapisać ją w postaci iloczynu liczb pierwszych.
Przykład 4. Rozłóż podane liczby na czynniki pierwsze.
a)
b)
c)
d)
(KOM: Istnieje tylko jeden rozkład liczby na czynniki pierwsze, a czynniki pierwsze danego rozkładu mogą być zapisane w dowolnej kolejności, bo mnożenie jest działaniem przemiennym.)
Cechy podzielności
Liczba naturalna jest podzielna przez
| Liczba | Cecha podzielności |
| jeśli cyfrą jedności tej liczby jest . | |
| jeśli suma cyfr tej liczby jest podzielna przez . | |
| jeśli dwie ostatnie cyfry tej liczby są zerami lub tworzą liczbę podzielną przez . | |
| jeśli cyfrą jedności tej liczby jest lub . | |
| jeśli jest jednocześnie podzielna przez i przez . | |
| jeśli trzy ostatnie cyfry tej liczby tworzą liczbę podzielną przez . | |
| jeśli suma cyfr tej liczby jest podzielna przez . | |
| jeśli cyfrą jedności tej liczby jest . |
- podzielna przez , bo jej cyfrą jedności jest cyfra
- podzielna przez , bo suma jej cyfr jest podzielna przez
- podzielna przez , bo jej dwie ostatnie cyfry tworzą liczbę , która jest podzielna przez
- podzielna przez , bo cyfrą jedności tej liczby jest cyfra
- podzielna przez , bo jest jednocześnie podzielna przez i przez
- podzielna przez , bo cyfrą jedności tej liczby jest cyfra
Definicja
Niech liczby i będą liczbami naturalnymi dodatnimi.
Największą liczbę naturalną będącą dzielnikiem liczb i nazywamy największym wspólnym dzielnikiem liczb i (oznaczamy ).
Najmniejszą liczbę naturalną dodatnią podzielną przez liczby i nazywamy najmniejszą wspólną wielokrotnością liczb i (oznaczamy ).
Przykład 6. Wyznacz oraz .
(Liczby 2250 i 945 rozkładamy najpierw na czynniki pierwsze.)
(Iloczyn wspólnych czynników pierwszych obu tych liczb jest największym wspólnym dzielnikiem tych liczb)
(Wyznaczając NWW mnożymy jedną liczbę (na przykład 2250) i te czynniki pierwsze z rozkładu drugiej liczby, które nie występują w rozkładzie pierwszej liczby na czynniki lub występują mniejszą liczbę razy.)
Twierdzenie o dzieleniu z resztą
Dla liczb całkowitych i istnieje dokładnie jedna para liczb całkowitych i , dla której zachodzi , gdzie . Liczba jest ilorazem, a liczba resztą z dzielenia.
Przykład 7.
Przykład 8.
a) Wypisz liczby, które mogą być resztą z dzielenia liczb całkowitych przez .
b) Przedstaw postać ogólną liczby, która w wyniku dzielenia przez daje resztę .
reszty
Zadanie x. Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, lub F, jeśli jest fałszywe.
| Liczby i mają trzy wspólne dzielniki naturalne. | P | F |
| Liczba jest podzielna przez . | P | F |
Rozwiązanie
Zdanie pierwsze
Naturalne dzielniki liczby to liczby: .
Naturalne dzielniki liczby to liczby: . (zaznaczenie 1, 2, 4, 8)
Liczby są wspólnymi dzielnikami podanych liczb, czyli mają cztery wspólne dzielniki naturalne. (fałsz)
Zdanie drugie
Liczba jest podzielna przez , ponieważ cyfrą jedności jest .
Liczba jest podzielna przez , ponieważ jest podzielne przez .
Skoro podana liczba jest podzielna jednocześnie przez i przez , to jest również podzielna przez .
(Oczywiście pamiętajmy, że mamy na maturze do dyspozycji kalkulator, więc równie dobrze możemy sprawdzić, czy podana w zadaniu liczba podzieli się bez reszty przez 6.)
Zadanie x. Liczba naturalna w wyniku dzielenia przez daje resztę . Liczba naturalna w wyniku dzielenia przez daje resztę .
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Reszta z dzielenia liczby przez jest równa
A. B. C. D.
Rozwiązanie
Liczba jest podzielna przez , czyli reszta z dzielenia tej liczby przez wynosi .
Zadanie x. Dokończ zdanie, wybierając odpowiedź A, B lub C i poprawne uzasadnienie spośród 1,2 i 3.
Iloczyn trzech kolejnych liczb naturalnych
| A. | jest zawsze | podzielny przez , ponieważ |
1. | wśród tych trzech liczb nie zawsze znajduje się liczba podzielna przez . |
| B. | nie musi być | 2. | wśród tych trzech liczb jest liczba parzysta i liczba podzielna przez . | |
| C. | nigdy nie jest | 3. | zależy to od wyboru tych trzech liczb. |
Rozwiązanie
Zadanie x. Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Największą liczbą dwucyfrową, która przy dzieleniu przez daje resztę , jest liczba
A. B. C. D.
Rozwiązanie
, bo (zapis)
, bo
, bo
Zadanie x. Niech będzie nieparzystą liczbą naturalną.
Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.
Liczbą parzystą jest liczba
A. B. C. D.
Rozwiązanie
A. Kwadrat liczby nieparzystej jest liczbą nieparzystą.
B. Kwadrat liczby nieparzystej jest liczbą nieparzystą. Suma liczby nieparzystej i parzystej jest liczbą nieparzystą.
C. Kwadrat liczby nieparzystej jest liczbą nieparzystą. Suma liczby nieparzystej i nieparzystej jest liczbą parzystą.
D. Suma liczby nieparzystej i parzystej jest liczbą nieparzystą.
Szymon Zakrzyk
Nauczyciel matematyki
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

