Skutki wojen toczonych przez Rzeczpospolitą w pierwszej połowie XVII wieku:

• Powstanie Bohdana Chmielnickiego, wojny z Rosją, Turcją oraz Szwecją przyczyniły się do znacznego osłabienia Rzeczypospolitej. 
• W wyniku walk znacznie spadła liczba ludności, terytorium Rzeczypospolitej zmiejszyło się z prawie miliona do 733 tysięcy km2. Wiele kwitnących w XVI wieku osad zamieniło się w pustki - ziemie opustoszały.