Parzydełkowce to jedne z najprostszych zwierząt bezkręgowych należących do tzw. tkankowców. Ich cechą charakterystyczną jest posiadanie specyficznych komórek parzydełkowych - parzydełek, które służą im do ataku i obrony. Ze względu na ich nietypowy - jak na zwierzęta - wygląd, w XVIII wieku uznawano je za rośliny. 

BUDOWA  

• u parzydełkowców występują dwie formy postaci dorosłych: polip i meduza, które różnią się budową oraz trybem życia;
• niezależnie od postaci w jakiej występują, wykazują one promienistą symetrię ciała (przez ich ciało można poprowadzić wiele osi symetrii);
• należą one do zwierząt dwuwarstwowych, co oznacza, że ściana ich ciała zbudowana jest z dwóch warstw komórek;
• zewnętrzna warstwa nabłonka pełni funkcje ochronne, a wewnętrzna odpowiedzialna jest za odżywianie;
• pomiędzy obiema warstwami znajduje się warstwa galaretowatej substancji, a wewnątrz ciała formuje się jama, nazywana jamą chłonąco-trawiącą;
• otwór gębowy który, prowadzi do jamy chłonąco-trawiącej pełni zarówno funkcję gęby jak i odbytu;
• wokół otworu gębowego znajdują się czułki (u polipa) bądź ramiona (u meduzy); czułki zlokalizowane są także na brzegach “dzwonu” meduzy;
• charakterystyczne dla tych zwierząt komórki parzydełkowe znajdują się na ramionach i czułkach;
• w budowie polipa można wyróżnić także stopę, dzięki której zwierzę przyczepia się do podłoża. 

Powyższa ilustracja mogłaby być interaktywna:

• czułki
• otwór gębowy
• stopa
• warstwa zewnętrzna
• galaretowata substancja
• warstwa wewnętrzna
• jama chłonąco-trawiąca
• otwór gębowy ramiona

 ŚRODOWISKO I CZYNNOŚCI ŻYCIOWE 

• zamieszkują wyłącznie środowisko wodne, mogą żyć zarówno w wodach słodkich, jak i słonych, jednak większość z nich zamieszkuje morza i oceany;
• mogą prowadzić osiadły bądź częściowo osiadły tryb życia (polip) lub aktywnie się poruszać (meduza);
• polipy będące pojedynczymi osobnikami mogą się poruszać koziołkując; poniższa ilustracja mogłaby być animacją ukazującą kolejne etapy  koziołkowania polipa

• meduzy potrafią pływać - dzięki rytmicznym skurczom dzwonu, meduzy wyrzucają spod niego wodę i na zasadzie odrzutu przemieszczają się do przodu;
• gatunki żyjące samotnie osiągają rozmiary od kilku mm do nawet 2 m;
• osobniki osiadłe mogą tworzyć kolonie, które rozciągają się kilometrami;
• większość parzydełkowców to zwierzęta drapieżne, które odżywiają się innymi organizmami np. mniejszymi rybami; pokarm zdobywają za pomocą ramion i czułków, które zaopatrzone są w parzydełka;
• niektóre z nich żywią się szczątkami organizmów bądź planktonem unoszącym się w toni wodnej. 

Etapy procesu zdobywania pokarmu

1. Obezwładnienie ofiary za pomocą komórek parzydełkowych (patrz schemat poniżej).
2. Wciągnięcie ofiary do jamy chłonąco-trawiącej.
3.  Rozdrobnienie ciała ofiary.
4. Wchłonięcie cząstek pokarmu do wnętrza komórek warstwy zewnętrznej.
5. Wyrzucenie niestrawionych resztek pokarmu przez otwór gębowy.

Ilustracja interaktywna:

• powłoka ciała ofiary
• komórka parzydełkowa
• wyrostek czuciowy
• pęcherzyk wypełniony trującym płynem
• jądro komórkowe
• nić zakończona harpunem
• kanalik wyprowadzający paraliżujący płyn

Animacja 

1) Na skutek podrażnienia wyrostka czuciowego dochodzi do 2) wystrzelenia z komórki parzydełkowej nici zaopatrzonej w harpun, 3) który przecina powierzchnię ciała ofiary. 4) Nić zaopatrzona jest w kanalik, którym z komórki parzydełkowej do ciała ofiary dostaje się paraliżujący płyn. 

ROZMNAŻANIE

Polipy rozmnażają się płciowo lub bezpłciowo, natomiast meduzy wyłącznie płciowo. 

• Młode polipy powstają najczęściej na skutek pączkowania. Jeśli nie oddzielą się od organizmu rodzicielskiego - powstaje kolonia. Mogą także powstawać na skutek podziału poprzecznego lub podłużnego. 

• Meduzy rozmnażają się za pomocą gamet, które powstają u dorosłych osobników w narządach rozrodczych (gonadach). 

• U gatunków, u których występują obie formy życiowe, np. u chełbi modrej, występuje bardziej skomplikowany cykl rozwojowy. Polipy przechodzą podział poprzeczny, czyli tzw. strobilizację, w wyniku której powstają i oddzielają się młode, przypominające krążki/dyski meduzy. Meduzy dojrzewają i uwalniają gamety (komórki jajowe i plemniki), które łączą się w wodzie. Po zapłodnieniu zewnętrznym powstaje larwa, która opada na dno, a następnie przekształca się w polip.

Cykl rozwojowy chełbi modrej

Animacja interaktywna ukazująca cykl rozwojowy chełbi modrej:

• A. polip,
• B. strobilizacja,
• C. młode meduzy w kształcie dysku,
• D. dojrzałe meduzy produkujące gamety,
• E. zapłodnienie,
• F. orzęsiona larwa.

Wspólne cechy wszystkich parzydełkowców:

• promienista symetria ciała;

• ściana zbudowana z dwóch warstw komórek;

• obecność galaretowatej substancji (mezoglei);

• obecność jamy chłonąco-trawiącej;

• obecność komórek parzydełkowych;

• występowanie wyłącznie w środowisku wodnym;

• występowanie w dwóch postaciach: polipa i meduzy;

• drapieżnictwo.

Różnice między polipem a meduzą:

PRZEGLĄD PARZYDEŁKOWCÓW

ZNACZENIE PARZYDEŁKOWCÓW:

1. w przyrodzie:

• jako drapieżniki regulują liczebność zwierząt, którymi się żywią;

• stanowią pokarm dla innych zwierząt bezkręgowych np. ślimaków, oraz zwierząt kręgowych np. ryb;

• parzydełkowce wchodzące w skład raf koralowych, stwarzają środowisko życia dla innych zwierząt wodnych, np. ryb i skorupiaków, i dają im schronienie;

• wchodzą w interakcje z innymi organizmami, a przykładem może być symbioza korali madreporowych z glonami, bądź ukwiała z niektórymi gatunkami ryb czy raków.

Ciekawostka! ☘️ Niektóre ślimaki morskie wykorzystują do obrony parzydełka zjedzonych wcześniej parzydełkowców. Gromadzą je wewnątrz lub na zewnątrz swojego organizmu, po czym wykorzystują zawarty w nich jad jako śmiertelną broń. Przykładem ślimaka, który żywi się większymi od siebie meduzami jest ślimak o nazwie niebieski smok.

2. dla człowieka: 

• koralowce, a dokładniej ich wapienne szkielety, wykorzystywane są do wyrobu biżuterii;

• meduzy stanowią pożywienie głównie dla mieszkańców Azji, ale coraz częściej żywią się nimi także mieszkańcy pozostałych kontynentów;

• parzydełkowce należą do tzw. bioindykatorów, czyli organizmów wskaźnikowych: dzięki wrażliwości tych zwierząt na zanieczyszczenia oraz wahania temperatury i zasolenie wody ich obecność wskazuje na jej względną czystość.

• niektóre parzydełkowce mogą być niebezpieczne dla człowieka, a spotkanie z nimi może być groźne dla zdrowia i życia. 

RAFY KORALOWE

Koralowce to grupa parzydełkowców, które występują wyłącznie w formie polipów i zasiedlają ciepłe, silnie zasolone morza. Większość z nich żyje w koloniach i w odróżnieniu od pozostałych parzydełkowców wytwarza wapienny szkielet zewnętrzny. Wyjątkiem są ukwiały, które żyją pojedynczo i takiego szkieletu nie tworzą.

Rafy koralowe powstają na skutek obumierania polipów i pozostawiania przez nich wapiennych “pancerzyków”. Nagromadzone szkielety, wraz ze szczątkami innych zwierząt tworzą wielkie podwodne skały.

Rafy koralowe stanowią środowisko życia, schronienie i pokarm dla wielu organizmów morskich. Stanowią także źródło wielu substancji chemicznych, które mogą być stosowane przez człowieka np. preparaty zawierające związki pochodzące z raf koralowych stosowane są w terapii przeciwnowotworowej. Rafy pełnią także funkcję naturalnego falochronu. Ponad to, ze względu na swoje piękno, podwodne skały są atrakcją turystyczną.