|
Ryby to najliczniejsza gromada kręgowców wodnych. Są to zwierzęta zmiennocieplne, co oznacza, że temperatura ich ciała uzależniona jest od temperatury otoczenia.
BUDOWA
- Ciało ryb jest zwykle wydłużone, opływowego kształtu.
- Skóra pokrywająca ciało ryb jest pokryta łuskami chroniącymi przed urazami. W skórze tych zwierząt znajdują się liczne gruczoły śluzowe, których wydzielina zmniejsza tarcie podczas pływania oraz komórki barwnikowe wytwarzające barwy ochronne i ubarwienie odstraszające.
- Ryby posiadają płetwy, które umożliwiają im poruszanie się w toni wodnej. Dzielimy je na parzyste do których zaliczane są płetwy piersiowe i płetwy brzuszne oraz nieparzyste do, których zalicza się płetwa ogonowa, grzbietowa i odbytowa. Siłą napędową większości ryb są ruchy tułowia i silnie umięśnionego ogona.
- Do narządów wymiany gazowej tych zwierząt należą skrzela, które są mocno ukrwionymi blaszkami oplecionymi gęstą siecią naczyń włosowatych, dzięki czemu tlen rozpuszczony w obmywającej je wodzie może przenikać do krwi. Występują na zewnętrznej stronie ciała, często okryte pokrywami skrzelowymi.
- Ryby posiadają pęcherz pławny, który zwiększa powierzchnię wymiany gazowej oraz zmniejsza ciężar właściwy ciała, umożliwiając utrzymywanie się ryb w toni wodnej.
PRZYSTOSOWANIE RYB DO ŻYCIA W WODZIE
Ryby żyją zarówno w wodach słodkich jak i słonych. Zamieszkują wszystkie strefy zbiorników wodnych, jednak najczęściej można je spotkać w strefie przybrzeżnej oraz otwartej toni wodnej. Naukowcy dzielą je na dwie główne grupy:
- Ryby chrzęstnoszkieletowe których szkielet zbudowany jest z chrząstki. Żyją głównie w wodach marskich. Przykładem jest rekin i płaszczka.
- Ryby kostnoszkieletowe których szkielet głównie zbudowany jest z tkanki kostnej występują we wszystkich rodzajach wód. Przykładem jest szczupak i tuńczyk.

Rysunek ryby jest poglądowy. Powinien być interaktywny, a po najechaniu na poszczególne kółka powinna wyświetlić się informacja o określonych cechach przystosowania tych kręgowców do życia w wodzie.
-
Opływowy kształt ciała - zmniejszający opór podczas poruszania się w wodzie.
- Oczy - są narządem wzroku, dzięki któremu ryby mogą widzieć w środowisku wodnym.
-
Głowa połączona nieruchomo z kręgosłupem - dzięki temu jest mocno osadzona i nie ulega uszkodzeniu podczas pokonywania oporu wody.
-
Skrzela - mocno unaczynione, które umożliwiają oddychanie tlenem rozpuszczonym w wodzie.
- Płetwy piersiowe - sterowanie ciałem oraz utrzymanie równowagi podczas pływania.
-
Płetwa grzbietowa - zapewnia utrzymanie równowagi.
- Płetwy brzuszne - utrzymanie równowagi i sterowanie ciałem podczas pływania.
-
Pęcherz pławny - zmniejsza ciężar właściwy ciała, usprawniając poruszanie ryb w wodzie.
-
Skóra - pokryta łuskami i śluzem, co zmniejsza opór wody podczas pływania.
- Płetwa odbytowa - zapewnia utrzymanie równowagi.
-
Linia naboczna - narząd zmysłu, dzięki któremu ryba wyczuwa ruchy wody i doskonale orientuje się w środowisku.
-
Płetwa ogonowa - stanowi siłę napędową oraz usprawnia ruchy ogona.
ROZMNAŻANIE I ROZWÓJ RYB
- Ryby są zwierzętami rozdzielnopłciowymi, jedynie nieliczne gatunki charakteryzują się występowaniem obojnactwa.
- Ryby charakteryzują się występowaniem dymorfizmu płciowego, który objawia się zmianą kształtu, wielkości oraz niekiedy koloru samic i samców.
- Okres rozrodu ryb nazywany jest tarłem i często wiąże się z odbywaniem wędrówek np. łosoś większość swojego życia spędza w wodach słonych, a na okres rozrodu wędruje do wód słodkich.
- Ryby w większości są jajorodne. Samice składają do wody dużą liczbę jaj otoczonych galaretowatą osłonką nazywanych ikrą.
- Charakterystyczne dla ryb jest zapłodnienie zewnętrzne, które odbywa się w wodzie. Polega ono na polewaniu przez samca złożonej przez samicę ikry mleczem czyli płynem w którym są obecne plemniki.
- Z zapłodnionych jaj rozwijają się larwy, które przeobrażają się w młodociane ryby nazywane narybkiem. Tylko nieliczne osobniki osiągają dojrzałość, ponieważ są zabijane i zjadane przez drapieżniki.
|
Ciekawostka !☘️
Niektóre ryby opiekują się ikrą lub/i swoim potomstwem. Przykładem są pyszczaki, które trzymają ikrę, a następnie potomstwo w jamie gębowej.
|
 |

Rysunek poglądowy.
|
Ciekawostka !☘️
Kawior jest to przez wielu ludzi ceniony przysmak, który jest ikrą ryb. Wyróżnia się jego liczne odmiany np. odmianę czerwoną, która pozyskiwana jest z ryb łososiowatych oraz czarną, którą pozyskuję się z ryb jesiotrowatych.
|
 |
RÓŻNORODNOŚĆ RYB
Ryby stanowią najbardziej zróżnicowaną gromadę kręgowców. Obecnie znanych jest ok. 25 tysięcy gatunków ryb. Różnorodność tych zwierząt dotyczy rozmiarów, ubarwienia, kształtu, trybu życia oraz zachowania.
- Ryby drapieżne - żywią się innymi zwierzętami. Stosują zróżnicowane strategie polowania, atakują z zasadzki lub niepostrzeżenie podpływają do ofiary. Przykładem jest żarłacz biały.
- Ryby planktonożerne - żywią się planktonem, który filtrują z wody za pomocą licznych wyrostków filtracyjnych w jamie gębowej. Przykładem jest makrela.
- Ryby roślinożerne - żywią się roślinami. Pożywienie zdobywają na dnie oraz w strefie przybrzeżnej zbiorników wodnych. Przykładem jest karp zwyczajny.
|
Ciekawostka !☘️
W Bałtyku żyje wiele gatunków ryb. Głównie są to ryby morskie. W strefie przybrzeżnej możemy spotkać iglicznie, w piaszczystym dnie flądrę oraz gładzice, a w otwartej toni wodnej makrele i dorsze. Ryby dwuśrodowiskowe takie jak łososie również część swojego życia spędzają w Morzu Bałtyckim.
|
ZNACZENIE RYB
-
Dla środowiska :
-
Stanowią ogniwo sieci troficznej, bez którego ekosystem wodny uległby niekorzystnym zmianom. Pełnią zarówno rolę drapieżników ograniczających liczebność innych gatunków, jak i pożywienia dla innych zwierząt.
-
Odżywiając się roślinami zapobiegają zarastaniu zbiorników wodnych.
- Wchodzą z innymi organizmami w związki, które przynoszą korzyści co najmniej jednej ze stron np. symbioza ryb z ukwiałem.
2. Dla człowieka :
-
Ryby są wartościowym pożywieniem dla ludzi, ponieważ ich mięso zawiera duże ilości białka, witamin A i D oraz składników mineralnych takich jak np. jod, wapń.
-
Ryby mają znaczenie gospodarcze, ponieważ dostarczają mięsa do spożywania oraz ikry, która dla wielu osób jest cenionym przysmakiem.
-
Ryby wykorzystywane są do produkcji leków np. tranu oraz karm dla zwierząt i kleju.
- Niektóre ryby są bioindykatorami dzięki czemu możliwe jest określenie stopnia zanieczyszczenia zbiorników wodnych.
ZAGROŻENIA I SPOSOBY OCHRONY RYB
- Zagrożenia:
- Zanieczyszczenia wód substancjami chemicznymi takimi jak ropa naftowa, pestycydy.
- Osuszane zbiorników wodnych pod zabudowę.
- Odławianie zbyt dużej ilości ryb wykorzystywanych jako pokarm dla ludzi.
2. Ochrona ryb:
- Wprowadzenie rocznych limitów połowów określonych gatunków ryb
- Ograniczenie ilości zanieczyszczeń trafiających do wód poprzez budowę większej liczby oczyszczalni.
- Zakładanie hodowli ryb w celu ograniczenia ich połowów w wodach słodkich i morskich.
|
SŁOWNICZEK
Bioindykatory - są to organizmy żywe o wąskiej tolerancji na określony czynniki środowiskowy. Wykorzystywane są do określania stopnia zanieczyszczenia danego obszaru np. zbiornika wodnego.
Dymorfizm płciowy - zróżnicowanie budowy zewnętrznej osobników obu płci.
Ikra - jaja ryb.
Linia naboczna - narząd zmysłu, który informuje rybę o sile i kierunku prądów wodnych.
Obojnactwo (hermafrodytyzm) - występowanie u jednego osobnika jednocześnie męskich i żeńskich gruczołów rozrodczych wytwarzających komórki jajowe oraz plemniki.
Pestycydy - są to substancje chemiczne stosowane w celu ochrony roślin przed szkodnikami.
Pęcherz pławny - worek nieprzepuszczalny dla gazów, który ryba napełnia gazem w zależności na jakiej głębokości chce się znajdować.
Tarło - okres rozrodu ryb, kiedy łączą się w pary i składają jaja.
|
|