|
Gady są określane jako grupa zwierząt pierwotnie lądowych, co oznacza że są pierwszą grupą kręgowców, które w pełni przystosowały się do życia na lądzie.
- Gady są zwierzętami zmiennocieplnymi, co oznacza że temperatura ich ciała zależy od temperatury otoczenia, które zamieszkują wszystkie kontynenty prócz Antarktydy.
- Należą do organizmów ciepłolubnych, dlatego najpowszechniej występują w strefie podzwrotnikowej.
- Gatunki żyjące w strefie umiarkowanej posiadają małe rozmiary oraz zapadają w stan odrętwienia, gdy temperatura otoczenia jest zbyt niska.
- Większość gatunków spędza całe swoje życie na lądzie, jednak są gatunki, które żyją w wodzie lub w środowisku wodno-lądowym.
|
Ciekawostka ! ☘️
Krokodyle większość swojego życia spędzają w wodzie, na ląd wychodzą jedynie aby złożyć jaja, zapolować lub się wygrzać.
|
 |
BUDOWA
Gady są kręgowcami całkowicie przystosowanymi do życia w środowisku lądowym, po którym sprawnie się poruszają.
- Ich ciało pokrywa sucha skóra pokryta rogowymi łuskami oraz tarczkami. Dzięki tym tworom skóra nie przepuszcza wody ani powietrza, co chroni gady przed wysychaniem.
- Oddychają przy pomocy gąbczastych płuc tlenem pobieranym z powietrza.
Rysunek interaktywny po najechaniu na wskazane części ciała, ma być widoczna informacja:
- Oczy gadów zaopatrzone są w powieki, które usuwają zanieczyszczenia z ich powierzchni i rozprowadzają łzy.
- Tarczki rogowe pełnią funkcję ochronną.
- Klatka piersiowa ochrania płuca i serce, a jej ruchy umożliwiają wydajną wymianę gazową.
- Pazury ochraniają ostatnie odcinki palców, a dodatkowo ułatwiają poruszane się, są wykorzystywane do ataku i ochrony oraz do kopania nor.
- Sucha skóra nieprzepuszczalna dla gazów i wody, chroni przed utratą wody.
- Rogowe łuski chronią przed uszkodzeniami i utratą wody.
- Kończyny gadów są umięśnione i wsunięte pod ciało co umożliwia im szybkie i zwinne poruszanie się.
- Ogon podczas zagrożenia jaszczurki go odrzucają co umożliwia im ucieczkę przed drapieżnikiem.
ROZMNAŻANIE
- Gady charakteryzuje zapłodnienie wewnętrzne, co oznacza, że plemniki są umieszczane przez samca we wnętrzu ciała samicy.
- Gady w większości są zwierzętami jajorodnymi, składają jaja otoczone skórką, która jest nieprzepuszczalna dla wody. Niektóre gatunki są jajożyworodne, co oznacza, że zarodki rozwijają się w jajach, które znajdują się w narządach rodnych samicy aż do wyklucia np. żmija zygzakowata.
- Gady składają jaja w środowisku lądowym, które są ogrzewane ich ciałem lub przykrywane piaskiem albo ściółką, co zapewnia im odpowiednią temperaturę do rozwoju zarodka.
- Gady są owodniowcami czyli zwierzętami, które wytwarzają wody płodowe otaczające rozwijający się zarodek.
Grafika interaktywna, po najechaniu na wskazane pola wyświetla się informacja:
Owodnia - tworzy komorę wypełnioną płynem, w którym zanurzony jest rozwijający się zarodek. Zapewnia mu środowisko wodne oraz zabezpiecza przed wysychaniem.
Omocznia -gromadzi zbędne i szkodliwe substancje, które są wydalane przez rozwijający się zarodek.
Pęcherzyk żółtkowy - otacza żółtko, które stanowi źródło substancji pokarmowych dla rozwijającego się zarodka.
Kosmówka - chroni zarodek przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz bierze udział w wymianie gazowej pomiędzy rozwijającym się organizmem, a środowiskiem zewnętrznym.
- Gady charakteryzuje rozwój prosty, co oznacza, że w jego przebiegu nie występuje postać larwalna, a młode są podobne do rodziców i niemal od razu zdolne do samodzielnego życia.
- Większość gadów nie opiekuje się złożonymi jajami oraz potomstwem.
|
Ciekawostka ! ☘️
Samica krokodyla przenosi do wody w pysku młode, które wykluły się z jaj.
|
 |
RÓŻNORODNOŚĆ GADÓW
- Gady to zwierzęta, które dominowały na ziemi ok. 300 milionów lat temu.
- Gady to gromada kręgowców do, której należą jaszczurki, węże, krokodyle i żółwie.
| JASZCZURKI |
KROKODYLE |
WĘŻE |
ŻÓŁWIE |
| Charakteryzują się wydłużonym ciałem zróżnicowanym na głowę, tułów i ogon. Posiadają dwie pary dobrze rozwiniętych kończyny dzięki którym mogą się szybo poruszać. Do pobierania pokarmu służy im wydatna szczęka z zębami. |
Należą do największych i najcięższych ziemno-wodnych gadów. Posiadają dwie pary dobrze rozwiniętych kończyn; miedzy palcami tylnych mają błonę pławną. Są drapieżnikami, którym do pobierania pokarmu służy długi spłaszczony pysk ze stożkowatymi zębami. |
Charakteryzują się silnie wydłużonym ciałem bez kończyn. Kości szczęki są u nich połączone ruchomo, co umożliwia im połykanie ofiar o dużych rozmiarach. Większość węży ma liczne drobne zęby służące do przytrzymywania zdobyczy, a niektóre zęby jadowe. |
Jedyne kręgowce posiadające zewnętrzny szkielet w postaci pancerza, który okrywa cały tułów. Zamiast zębów posiadają rogowe listwy. Większość żółwi jest drapieżna tylko niektóre są roślinożercami. |
 |
 |
 |
 |
Gady występujące w Polsce.
- W Polsce żyje kilka gatunków gadów, przy czym wszystkie podlegają ochronie.
- Większość gadów żyjących w Polsce to drapieżniki. Do roślinożernych należą tylko niektóre jaszczurki i część żółwi lądowych. W tabeli zostały przedstawione wybrane gatunki spośród występujących w Polsce.
| |
Żmija zygzakowata |
Zaskroniec zwyczajny |
| WĘŻE |
 |
 |
JASZCZURKI |
Padalec zwyczajny |
Jaszczurka zwinka |
 |
 |
ŻÓŁWIE |
Żółw błotny |
 |
ZNACZENIE GADÓW
1. Dla środowiska  :
- Gady jako drapieżniki regulują w środowisku liczbę różnych gatunków zwierząt kręgowych oraz bezkręgowych.
- Gady są pokarmem dla licznych ssaków i ptaków drapieżnych przez co również wpływają na ich liczebność.
2. Dla człowieka  :
- Gady jako drapieżniki zjadają zwierzęta, które są szkodnikami lasów i pól uprawnych np. ślimaki.
- Jad niektórych gadów, głównie węży jest wykorzystywany jest do produkcji leków i kosmetyków.
- Mięso niektórych gadów głównie żółwi, krokodyli węży jest przysmakiem w niektórych krajach.
- Skóra gadów głównie krokodyli i węży jest wykorzystywana do produkcji wyrobów takich jak buty, paski czy torebki.
ZAGROŻENIA I SPOSOBY OCHRONY GADÓW:
1. Zagrożenia:
- Niszczenie przez człowieka miejsc zamieszkiwanych przez gady.
- Chwytanie rzadkich gatunków w celu pozyskania ich w hodowlach.
- Nieuzasadnione zabijanie gadów wynikające z niewiedzy i przesądów, że stanowią zagrożenie dla człowieka.
2. Ochrona gadów:
- Dbanie o miejsca w których te zwierzęta żyją i rozmnażają się.
- Tworzenie nowych miejsc, w których zwierzęta te znajdą bezpieczne schronienie i dobre warunki do rozmnażania.
|
SŁOWNICZEK
Jajorodność - najpowszechniejsza forma rozrodu w świecie zwierząt. Wiąże się z wykształceniem specjalnych osłon w których rozwija się zarodek, poza drogami rodnymi samicy.
Jajożyworodność - zjawisko polegające na rozwoju zapłodnionych jaj w drogach rodnych samicy.
Kosmówka - jedna z błon płodowych, jej funkcją jest ochrona zarodka przed uszkodzeniami mechanicznymi oraz udział w wymianie gazowej pomiędzy rozwijającym się organizmem, a środowiskiem zewnętrznym.
Łuski - są wytworem skóry właściwej. Obecność łusek pokrywających skórę umożliwia ochronę mechaniczną ciała gadów.
Omocznia - gromadzi zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii rozwijającego się zarodka.
Owodnia - zapewnia zarodkowi środowisko wodne oraz zabezpiecza przed wysychaniem.
Owodniowce - wytwarzają błony płodowe, uniezależniając w ten sposób rozród od środowiska wodnego. Zaliczane są do nich gady, ptaki oraz ssaki.
Pęcherzyk żółtkowy - otacza żółtko, które stanowi źródło substancji pokarmowych dla rozwijającego się zarodka.
Rozwój prosty - występuje wtedy kiedy w przebiegu rozwoju nie występuje postać larwalna, a młode jest podobne do organizmu rodzicielskiego, ponadto zaraz po wykluciu jest zdolne do samodzielnego funkcjonowania.
Tarcze - utworzone ze zrogowaciałej części naskórka. Ich rolą jest ochrona przed urazami mechanicznymi oraz nadmiernym parowaniem wody.
Zapłodnienie wewnętrzne - plemniki są umieszczane przez samca bezpośrednio w drogach rodnych samicy za pomocą narządów służących do kopulacji, umożliwiając im połączenie z komórką jajową.
Zmiennocieplność - jest to zmienność temperatury ciała zwierząt uzależniona od temperatury otoczenia.
|
|
