|
HIERARCHICZNA BUDOWA ORGANIZMU
Organizm ludzki można postrzegać jako funkcjonalną całość, co oznacza, że wszystkie jego elementy są ze sobą powiązane i współpracujące ze sobą. Poszczególne jego elementy stanowią o hierarchicznej budowie ciała człowieka. Taką podstawową jednostką, która buduje organizmy żywe jest komórka.
 |
Komórka:
- jest podstawową i fundamentalną jednostką budującą życie,
- to najmniejszy samodzielny organizm lub jednostka biologiczna zdolna do wykonywania wszystkich procesów życiowych,
- są podstawowymi składnikami wszystkich organizmów, zarówno jednokomórkowych (np. bakterie), jak i wielokomórkowych (np. rośliny),
- komórki o podobnej budowie i pełnionych funkcjach tworzą tkanki.
|
 |
Tkanki:
- to grupa komórek o podobnej budowie i funkcji, które wspólnie wykonują określone zadania w organizmach wielokomórkowych,
- stanowią kolejny stopień hierarchii biologicznej,
- w organizmie człowieka wyróżniamy tkankę: nabłonkową, mięśniową, nerwową, łączną.
- tkanki łączą się, tworząc narządy.
|
 |
Narządy:
- to specjalnie zorganizowana struktura lub część organizmu, która ma określone zadania i funkcje,
- są wyższym poziomem organizacji niż tkanki i stanowią kolejny stopień hierarchii biologicznej,
- każdy narząd jest zbudowany z różnych rodzajów tkanek, które współpracują, aby osiągnąć konkretne cele (np. serce jest narządem zbudowanym z tkanki mięśniowej, tkanki nerwowej i tkanki łącznej, które wspólnie umożliwiają mu pompowanie krwi i utrzymanie krążenia),
- narządy łączą się w układy narządów.
|
 |
Układy narządów:
- to zbiór różnych narządów, które współpracują ze sobą w celu wykonywania określonych funkcji w organizmach wielokomórkowych,
- stanowią one kolejny poziom hierarchii biologicznej i umożliwiają wykonywanie bardziej skomplikowanych procesów życiowych,
- w organizmie człowieka wyróżniamy następujące układy: nerwowy, szkieletowy, mięśniowy, pokarmowy, krwionośny, oddechowy, hormonalny, wydalniczy, limfatyczny, rozrodczy,
- układy współpracują ze sobą, tworząc złożony organizm zdolny do wykonywania różnorodnych procesów życiowych i dostosowywania się do zmieniających się warunków środowiskowych.
|
RODZAJE TKANEK ZWIERZĘCYCH
Od każdej tkanki dymek ze zdjęciem tkanki oraz z poniższym opisem
Opisy i zdjęcia do tkanek:
 |
Tkanka nabłonkowa:
- tworzą ją komórki ściśle do siebie przylegające,
- jedno - lub wielowarstwowa,
- pokrywa powierzchnię zewnętrzną ciała,
- wyścielają narządy wewnętrzne,
- umożliwia wchłanianie, wytwarzanie i wydzielanie różnych substancji.
|
 |
Tkanka mięśniowa:
- tworzą ją elementy zdolne do skurczu i rozkurczu,
- umożliwia ruch organizmu, krążenie krwi w naczyniach krwionośnych, czy przesuwanie się treści pokarmowej w jelitach.
|
 |
Tkanka nerwowa:
- buduje ją gęsta sieć rozgałęzionych komórek nerwowych,
- odpowiada za przewodzenie impulsów nerwowych,
- umożliwia komunikację między różnymi częściami organizmu,
- umożliwia reakcje na bodźce zewnętrzne.
|
 |
Tkanka łączna:
- bardzo zróżnicowane pod względem budowy i funkcji,
- budują ją komórki luźno ułożone w rozbudowanej przestrzeni międzykomórkowej.
|
UKŁADY NARZĄDÓW
Każdy układ narządów na osobnym schemacie - po najechaniu na niego wyświetla się jego nazwa i funkcja.
|
Układ nerwowy
- Jest odpowiedzialny za przewodzenie impulsów nerwowych, kontrolę funkcji ciała oraz reakcje na bodźce zewnętrzne.
|
 |
|
Układ rozrodczy
- Odpowiada za wykształcenie się cech płciowych i umożliwia rozmnażanie się.
|
 |
|
Układ limfatyczny
- Odpowiada za obronę organizmu.
- Kontroluje przepływ limfy, która transportuje niektóre substancje po organizmie.
|
 |
|
Układ wydalniczy
- Jego główną rolą jest usuwanie zbędnych produktów przemiany materii z organizmu w postaci moczu.
|
 |
|
Układ hormonalny
- Koordynuje pracą innych narządów za pośrednictwem wydzielanych do krwi hormonów.
|
 |
|
Układ oddechowy
- Jego główną funkcją jest wymiana gazowa, czyli dostarczanie tlenu do organizmu i usuwanie dwutlenku węgla.
|
 |
|
Układ krwionośny
- Odpowiada za pompowanie krwi, która dostarcza tlen i składniki odżywcze do tkanek, a także usuwa produkty przemiany materii.
|
 |
|
Układ pokarmowy
- Odpowiada za trawienie pokarmu, wchłanianie składników odżywczych i wydalanie odpadów.
|
 |
|
Układ mięśniowy
- Odpowiada za ruch i stabilizację ciała, umożliwia poruszanie się.
|
 |
|
Układ szkieletowy
- Jest rusztowaniem ciała, ochrania narządy wewnętrzne, umożliwia ruch.
|
 |
|
 CIEKAWOSTKA!
U dorosłego człowieka możemy wyróżnić ok. 206 kości, natomiast u noworodka,
czy nastolatka o kilkadziesiąt więcej.
|
WSPÓŁPRACA UKŁADÓW NARZĄDÓW W ORGANIZMIE
Wszystkie układy współpracują ze sobą, tworząc złożony organizm zdolny do wykonywania różnorodnych procesów życiowych oraz dostosowywania się do zmieniających się warunków środowiskowych przy zachowaniu przy tym wewnętrznej równowagi, którą nazywamy homeostazą.
PRZYKŁADY WSPÓŁPRACY UKŁADÓW NARZĄDÓW
|
Układ pokarmowy, oddechowy i układ krążenia: |
- Układ pokarmowy trawi pokarm i wchłania składniki odżywcze, takie jak glukoza i aminokwasy.
- Układ krążenia transportuje te składniki odżywcze do tkanek organizmu, gdzie są wykorzystywane do produkcji energii i budowy tkanek.
- Układ oddechowy odpowiada za dostarczenie porcji tlenu, a ten jest konieczny do uzyskania energii z pożywienia w procesie oddychania wewnątrzkomórkowego.
|
|
Układ nerwowy i układ mięśniowy: |
- Układ nerwowy kontroluje skurcze mięśni, co umożliwia precyzyjne ruchy organizmu.
- Układ mięśniowy wykonuje te ruchy na podstawie sygnałów przekazywanych przez układ nerwowy.
|
|
Układ moczowy i układ krążenia: |
- Układ moczowy usuwa produkty przemiany materii i nadmiar substancji toksycznych z organizmu w postaci moczu.
- Układ krążenia dostarcza krew do nerek, gdzie odbywa się proces filtrowania i usuwania tych substancji.
|
|
SŁOWNICZEK
Komórka - jest podstawową i fundamentalną jednostką budującą życie.
Tkanki - to grupa komórek o podobnej budowie i funkcji, które wspólnie wykonują określone zadania w organizmach wielokomórkowych.
Narządy - to specjalnie zorganizowana struktura lub część organizmu, która ma określone zadania i funkcje.
Układy narządów - to zbiór różnych narządów, które współpracują ze sobą w celu wykonywania określonych funkcji w organizmach wielokomórkowych.
|
|
