Literacki obraz końca świata. Omów zagadnienie na podstawie znanych Ci fragmentów Apokalipsy św. Jana. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst.

---

Uwaga! Jest to przykładowe rozwiązanie, które powinno stanowić inspirację do przygotowania własnej wypowiedzi. 

---

 

Kontekst podstawowy: Apokalipsa św. Jana

Kontekst dodatkowy: literacki (Dies irae Jana Kasprowicza jako dzieło nawiązujące nastrojem i tematyką do Apokalipsy św. Jana)

 

Wprowadzenie:

• Koniec świata to zagadnienie, które niewątpliwie fascynuje artystów od wieków - nie tylko poetów, ale także malarzy, reżyserów itd. Wizja upadku rzeczywistości znanej człowiekowi pobudza wyobraźnię oraz ciekawość, ponieważ odwołuje się do tego, czego nie można w pełni pojąć rozumem. Wiąże się bowiem z utratą tego, co znajome, a wręcz niezmienne. 
• Perspektywa totalnej katastrofy jest obecna także w Biblii. Apokalipsa św. Jana opisuje bowiem koniec przymierza zawartego między Bogiem a ludźmi, a zarazem przedstawia wizję Nowego Jeruzalem - miejsca pobytu zbawionych. Koniec świata staje się tym samym początkiem nowego życia, chociaż towarzyszy mu również atmosfera niepokoju czy niesamowitości.

 

Teza:

W literackich przedstawieniach końca świata (Apokalipsa św. Jana oraz Dies irae Jana Kasprowicza) dominuje nastrój tajemniczości, grozy. 

 

Argumenty:

• Nastrój tajemniczości w Apokalipsie jest zbudowany poprzez zastosowanie licznych symboli. Ich obecność wiąże się z rozmaitymi sposobami interpretacji poszczególnych zjawisk, przedmiotów, liczb. Z tego też powodu zawartości tej księgi nie należy odczytywać w dosłowny sposób, co wzmacnia zagadkowość oraz niejednoznaczność przekazu. Przykłady symboli to np.: Smok (szatan), Baranek (Jezus Chrystus), miecz (wojna), siedem (tajemnica, mistycyzm). 
• Atmosferę tajemnicy wywołuje także określona perspektywa, z jakiej relacjonowana jest zagłada świata. Św. Jan nie przedstawia bowiem wydarzeń z teraźniejszości, lecz opisuje swoje widzenie. W czasie pobytu na wyspie Patmos doznaje objawienia, a jego oczom ukazują się przyszłe losy świata, których nie można w żaden sposób zmienić. Ich zagadkowość wzmacniają metaforyczne wydarzenia obserwowane przez św. Jana.
• Groza Apokalipsy wynika z samej jej istoty, zniszczenia doczesnej rzeczywistości. Towarzyszą temu przerażające wydarzenia, jak np. pojawienie się na ziemi czterech jeźdźców. Przynoszą oni ze sobą wojnę, głód, śmierć i zarazę. Równie ponurą zapowiedzią zdaje się zaćmienie słońca czy czerwona barwa księżyca. Niepokój wprowadzają także następujące potem kataklizmy, wśród których można wymienić szarańczę, zatrutą wodę, ogień. Co najważniejsze, nie można w żaden sposób zapobiec temu, ponieważ wydarzenia te są wpisane w losy świata.
• Nastrój grozy buduje także plastyczne przedstawienie zła. W Apokalipsie występuje ono pod postacią Smoka (szatan) oraz Bestii (zaprzeczenie boskiego porządku). W opisie tych stworzeń łączy się hiperbolizacja, groteskowość, ale także bogata symbolika. Smok i Bestia jawią się jako potężne istoty, które bluźnią. Są przeciwnikami Boga oraz człowieka, zagrożeniem dla relacji łączącej Stwórcę ze wszystkimi ludźmi. 
• Podobną atmosferę, wynikającą z zagłady świata, kreuje w swym utworze Jan Kasprowicz. Przede wszystkim koncentruje się na osamotnieniu człowieka, który w obliczu niepojętych wydarzeń, jest skazany tylko na siebie. Bóg wykazuje bowiem obojętność na cierpienie i rozpacz ludzi. Grozę podkreśla również brak nadziei podmiotu lirycznego, ponieważ nie może on liczyć na miłosierdzie Pana. Sam świat ulega zaś dosłownej zagładzie, przestaje istnieć, przez co istota ludzka traci znany sobie punkt odniesienia czy związane z nim poczucie bezpieczeństwa.

 

Wnioski:

• W apokaliptycznym przedstawieniu nadchodzących wydarzeń dominuje atmosfera tajemniczości i grozy. Wywołuje ją charakter zapowiadanych zjawisk. Są one bowiem niepokojące, nie do końca zrozumiałe, nie można im zapobiec.
• Zagadkowość przyszłych losów ziemi przejawia się w warstwie symbolicznej. Koniec świata to coś niepojętego dla człowieka, ponieważ odbiera znaną mu rzeczywistość.