Struktura etniczna i wyznaniowa Rzeczypospolitej w XVI w.:

- Rzeczypospolita Obojga Narodów była państwem zamieszkałym przez ludność o różnorodnych tradycjach historycznych i kulturowych, różnowierczą i posługującą się różnymi językami

- warstwy aktywne politycznie, kulturowo i gospodarczo w większości posługiwały się językiem polskim, w którym odbywały się obrady sejmu i przeważał na dworze królewskim;

- w Prusach Królewskich przeważał język niemiecki, patrycjat ulegał powolnej polonizacji;

- w Wielkim Księstwie Litewskim język ruski funkcjonował w sądownictwie i urzędach powiatowych do