Najstarsze ślady obecności człowieka (neandertalczyka) na polskich ziemiach odkryto w Jaskiniach: Ciemnej i Nietoperzowej, w okolicach Ojcowa pod Krakowem. W kolejnych tysiącleciach na polskich ziemiach osiedliło się wiele ludów. Uczeni, nie potrafią jednak określić skąd przybyły. Józef Kostarzewski (polski archeolog, twórca poznańskiej szkoły archeologicznej) utożsamiał kulturę ludów prasłowiańskich z kulturą łużycką. Ponieważ nie zachowały się dawne nazwy tych plemion, określa się je mianem kultur archeologicznych. Niektórym kulturom nadawane są bardziej szczegółowe nazwy. Pochodzą one od przedmiotów wytwarzanych przez daną społeczność (np. kultura ceramiki sznurowej) bądź też od sposobu grzebania umarłych (np. kultura grobów kloszowych). Zdarza się również, że termin określający daną kulturę pochodzi on miejsca odnalezienia jej pozostałości (np. kultura przeworska).

Dawne kultury na ziemiach polskich:

• kultura oryniacka - obejmowała w okresie paleolitu znaczną część Europy, w tym Śląsk oraz Małopolskę. Na polskich ziemiach zachowała się z tego czasu jedynie kościana broń oraz proste narzędzia rolnicze.
• kultura pucharów lejkowatych - mieszkańcy ówczesnych osad zajmowali się rolnictwem, hodowlą i myślistwem. Wytwarzali charakterystyczne naczynia gliniane - puchary lejkowate (stąd nazwa). W okolicach Ostrowca Świętokrzyskiego jego mieszkańcy wydobywali krzemień wykorzystywany do wyrobu narzędzi.