Zarówno w klasycznej, jak i w neoklasycznej koncepcji filozofii akcentuje się naukowy charakter filozofii. Przy czym klasyczna koncepcja filozofii ma swoje źródła w działalności badawczej myślicieli starożytnej Grecji, a później kontynuowana była w średniowieczu, kiedy znalazła swój najpełniejszy wyraz. To, czym jest filozofia klasyczna, w sposób najbardziej typowy wyraził św. Tomasz z Akwinu, który wskazał na dwa „pnie poznania”:

1) teologię,

2) filozofię.

Zdaniem Tomasza, filozofia zajmuje się tym, co stworzone przez Boga, ale dające się zrozumieć i uchwycić myślą ludzką. Jest tak dlatego, ponieważ rzeczywistość okazuje się inteligibilna, czyli dostosowana do ludzkich możliwości poznawczych, w tym do rozumowych władz poznawczych człowieka. Filozofia przy wykorzystaniu naturalnego rozumu człowieka powinna badać rzeczywistość, w szczególności poszukując ostatecznych przyczyn jej istnienia. Filozofia, jako nauka podstawowa, ma poszukiwać istoty i fundamentu rzeczywistości. Filozofia - zdaniem Tomasza - może wspierać teologię i uzasadniać niektóre jej dogmaty. Posługuje się jednak innymi metodami niż teologia. Ta ostatnia opiera się na Objawieniu, zaś filozofia może uciekać się wyłącznie do rozumowych dociekań. Myśliciele uznawani za głównych przedstawicieli tzw. filozofii klasycznej - Platon, Arystoteles i św. Tomasz z Akwinu - niezależnie od dzielących ich różnic byli przekonani, że rolą filozofii jest naukowe dociekanie tego, co ostateczne, pierwotne i fundamentalne.

Jeśli chodzi o neoklasyczną koncepcję filozofii, to zalicza się do niej takie nurty myślowe, jak fenomenologię oraz neotomizm, które ukształtowały się w XIX i XX wieku. Przedstawicielami fenomenologii są Edmund Husserl i Max Scheler, zaś neotomizmu - Étienne Gilson i Mieczysław Krąpiec. Wspólne dla fenomenologów i neotomistów jest przekonanie, że filozofia jest nauką racjonalną, bazującą na naturalnych zdolnościach poznawczych człowieka i niezależną w swoich metodach badawczych od innych nauk. W fenomenologii, za Husserlem, przyjmuje się, że filozofia może być nauką ścisłą i rozpoznającą intuicyjnie istotę poznawanego przedmiotu. Z kolei neotomizm postuluje, że filozofia powinna skupić się na rozważaniach na temat bytu. Ma za zadanie ujmować rzeczywistość w jej istotowym, najogólniejszym wymiarze, analizując byt i poszczególne rodzaje bytów (kategorie) w jego (ich) koniecznych uwarunkowaniach, bez których nie byłby (nie byłyby) on (one) tym, czym jest (są). Dodatkowo, w neotomizmie głosi się, że filozofia zajmuje się realnym bytem, tzn. tym, co rzeczywiście istnieje, a nie na przykład jedynie czymś wyobrażonym czy czysto językowym.