Inicjatorami powstania idei pozytywizmu warszawskiego byli absolwenci i wykładowcy Szkoły Głównej Warszawskiej w latach 1862-1869, którzy do rozpropagowania swoich idei używali rozwijającej się wtedy prasy. Głównym postulatem pozytywizmu warszawskiego była praca u podstaw, czyli wszelkie działania podejmowane w celu poprawy warunków życia najniższych warstw społecznych. Te działania miały iść w parze w ogólnym rozwojem gospodarczym ziem polskich, który określano mianem pracy organicznej. W obliczu dużej liczby Żydów na ziemiach polskich pozytywiści postulowali ich asymilację ze społeczeństwem polskim. Wiązało się to z tolerancją dla odmienności w ogóle (antytradycjonalizm). Po upadku powstania styczniowego wiele kobiet zostało wdowami, zatem polityka pozytywistów zmierzała do tego, aby dać im pracę.