Wojna trzydziestoletnia

Przyczyny:

• rywalizacja francusko-habsburska w Niemczech i Włoszech;
• chęć wyswobodzenia się protestanckich państw niemieckich spod władzy katolickich Habsburgów. W tym celu zawarły one w 1608 r. tzw. Unię Protestancką, popieraną przez Francję i Anglię;
• utworzenie przez niemieckie państwa katolickie tzw. Ligi Katolickiej (1609 r.), popieranej przez papiestwo, cesarstwo i Hiszpanię;
• prześladowanie protestantów w Czechach, które doprowadziło do wybuchu powstania antyhabsburskiego w 1618 r. i rozpoczęcia wojny trzydziestoletniej.

Zaangażowane kraje:

• Cesarstwo Habsburskie chcące utrzymać swoje wpływy oraz rozszerzyć znaczenie katolicyzmu w krajach niemieckich,
• Palatynat Reński będący na czele Ligii Protestanckiej buntującej się przeciw nieprzestrzeganiu tolerancji religijnej przez cesarza,
• Księstwo Bawarii stojące na czele Ligii Katolickiej chcącej rozszerzenia władzy katolików i zwalczania protestantyzmu,
• Czechy buntujące się przeciw cesarzowi i nieprzestrzeganiu przez niego zasad tolerancji religijnej,
• Anglia wspierały Unię Protestancką, ponieważ zainteresowane były zmniejszeniem znaczenia cesarstwa Habsburgów,
• Holandia wspierały Unię Protestancką, ponieważ zainteresowane były zmniejszeniem znaczenia cesarstwa Habsburgów.