Zjawisko dualizmu gospodarczego w nowożytnej Europie polegało na szybkim rozwoju państw zachodnioeuropejskich w porównaniu z krajami wschodnioeuropejskimi. Na zachód od rzeki Łaby rozwijała się i dominowała gospodarka towarowo - pieniężna, natomiast na wschód od Łaby przeważała gospodarka folwarczno - pańszczyźniana. Państwa, w których dominowała gospodarka towarowo - pieniężna to: Hiszpania, Francja, Niemcy, Anglia, natomiast państwa, w których istniała gospodarka folwarczno - pańszczyźniana to Polska oraz Litwa. 

Typ gospodarki towarowo - pieniężnej rozwijał się w Europie Zachodniej, czynniki, które umożliwiły jego rozwój to:

• wielkie odkrycia geograficzne;
• rozwój państw kolonialnych;
• wzrost zaludnienia;