Czas przeszły dokonany il passato prossimo.

Stosowanie:

• do wyrażenia o czynności, które wydarzyły się przed chwilą, np. Ho bevuto il caffè. (Wypiłem/am kawę.)
• do wyrażania czynności, które wydarzyły się jedna po drugiej, np. Ho letto un libro e poi sono andata a letto. (Przeczytałam książkę i poszłam spać.)
• do wyrażania czynnościach odległych, ale których skutki są nadal widoczne w chwili gdy o nich mówimy, bądź chcemy podkreślić nasz emocjonalny stosunek do nich, np. Gesù è nato per noi. (Jezus urodził się dla nas.)

Budowa:

• czasownik posiłkowy: avere lub essere, odmieniony w czasie teraźniejszym + imiesłów bierny (utworzony od bezokolicznika, poprzez dodanie końcówek: dla koniugacji -are ➨ ato, - ere ➨ uto, ire ➨ ito)

Dobór czasownika posiłkowego:

- wybieramy czasownik posiłkowy essere dla czasowników: wyrażających ruch, przemieszczanie się, czasowników zwrotnych i nieprzechodnich (czyli takich, które nie mają dopełnienia bliższego - nie mogą utworzyć strony biernej, np. iść), czasowników statycznych (opisujących stan, który się nie zmienia przez dłuższy czas, jak essere, rimanere, stare itd.) np.: Sono andata a Roma. (Pojechałam do Rzymu.) La lezione è finita. (Lekcja się skończyła.)

W przypadku czasowników z czasownikiem posiłkowym essere, imiesłów participio passato należy uzgodnić z rodzajem i liczbą podmiotu:

io sono andato/a (-o r.m, -a r.ż.), tu sei andato/a, lui è andato, lei è andata

noi siamo andati/e (-i r.m., -e r.ż.), voi siete andati/e, loro sono andati/e

- wybieramy czasownik posiłkowy avere dla pozostałych czasowników wyrażających czynności i zdarzenia. Nie uzgadniamy imiesłowu, a więc ma on taką samą formę dla wszystkich osób, np. Io ho fatto colazione. (Zjadłem/am śniadanie.) Noi abbiamo fatto colazione. (My zjedliśmy śniadanie.)

Uwaga! Dobór czasownika posiłkowego w czasach i trybach złożonych.

Czasowniki przechodnie, czyli takie, które mogą występować w stronie czynnej i biernej, np. śpiewa – jest śpiewany, ogląda – jest oglądany, jeśli nie są związane z ruchem, łączą się z czasownikiem posiłkowym avere.
Czasowniki nieprzechodnie, czyli takie, które nie mogą występować w stronie biernej, np. iść, biegać, czasowniki zwrotne i te, które wyrażają czynność zwrotną – podmiot jest przedmiotem czynności, łączą się z czasownikiem posiłkowym essere.

---

Kto robił te rzeczy w trakcie ostatnich wakacji? Zapytaj swoich kolegów/ swoje koleżanki z klasy. Spójrz na przykład. Możesz zadać po jednym pytaniu każdej osobie.  Kiedy ktoś odpowiada "tak" zapisujesz jego imię w kratce, która opisuje tą aktywność. Wygrywa ten uczeń, który jako pierwszy uzupełni kratki (po przekątnej, poziomo albo pionowo).

 

Uwaga! Poniżej zamieszczono pytania, które wykorzystasz do rozwiązania tego zadania. Pozostała część tego zadania musi być wykonana indywidualnie.

L’estate scorsa… (Czy w ubiegłe wakacje...)

...sei andato/-a in montagna? (...pojechałeś/aś w góry?)

...sei andato/-a in campagna? (...pojechałeś/aś na wieś?)

...sei andato/-a al mare? (...pojechałeś/aś nad morze?)

...hai fatto una gita in un parco? (...poszedłeś/ poszłaś na wycieczkę do lasu?)

...hai usato la bicicletta? (...korzystałeś/aś z roweru?)

...hai dormito in campeggio? (...spałeś/aś na kempingu?)

...hai incontrato una persona speciale? (...spotkałeś/aś kogoś wyjątkowego?)

...hai viaggiato in un Paese straniero? (...pojechałeś/aś za granicę?)

...hai ballato? (...tańczyłeś/aś?)

...hai visitato un museo? (...zwiedziłeś/aś muzeum?)

...sei andato/-a a una festa bellissima? (...poszedłeś/ poszłaś na fajną imprezę?)

...hai provato cibi nuovi? (...spróbowałeś/aś nowych potraw?)

...hai visto una città nuova? (...zwiedziłeś/aś nowe miasto?)

...hai dormito in un albergo? (...spałeś/aś w hotelu?)

...hai fatto sport? (...uprawiałeś/aś sport?)

...sei andato/-a a un concerto? (...poszedłeś/poszłaś na koncert?)