Czas przeszły dokonany il passato prossimo.

Stosowanie:

• do wyrażenia o czynności, które wydarzyły się przed chwilą, np. Ho bevuto il caffè. (Wypiłem/am kawę.)
• do wyrażania czynności, które wydarzyły się jedna po drugiej, np. Ho letto un libro e poi sono andata a letto. (Przeczytałam książkę i poszłam spać.)
• do wyrażania czynnościach odległych, ale których skutki są nadal widoczne w chwili gdy o nich mówimy, bądź chcemy podkreślić nasz emocjonalny stosunek do nich, np. Gesù è nato per noi. (Jezus urodził się dla nas.)

Budowa:

• czasownik posiłkowy: avere lub essere, odmieniony w czasie teraźniejszym + imiesłów bierny (utworzony od bezokolicznika, poprzez dodanie końcówek: dla koniugacji -are ➨ ato, - ere ➨ uto, ire ➨ ito)

Dobór czasownika posiłkowego:

- wybieramy czasownik posiłkowy essere dla czasowników: wyrażających ruch, przemieszczanie się, czasowników zwrotnych i nieprzechodnich (czyli takich, które nie mają dopełnienia bliższego - nie mogą utworzyć strony biernej, np. iść), czasowników statycznych (opisujących stan, który się nie zmienia przez dłuższy czas, jak essere, rimanere, stare itd.) np.: Sono andata a Roma. (Pojechałam do Rzymu.) La lezione è finita. (Lekcja się skończyła.)

W przypadku czasowników z czasownikiem posiłkowym essere, imiesłów participio passato należy uzgodnić z rodzajem i liczbą podmiotu:

io sono andato/a (-o r.m, -a r.ż.), tu sei andato/a, lui è andato, lei è andata

noi siamo andati/e (-i r.m., -e r.ż.), voi siete andati/e, loro sono andati/e

- wybieramy czasownik posiłkowy avere dla pozostałych czasowników wyrażających czynności i zdarzenia. Nie uzgadniamy imiesłowu, a więc ma on taką samą formę dla wszystkich osób, np. Io ho fatto colazione. (Zjadłem/am śniadanie.) Noi abbiamo fatto colazione. (My zjedliśmy śniadanie.)

Uwaga! Dobór czasownika posiłkowego w czasach i trybach złożonych.

Czasowniki przechodnie, czyli takie, które mogą występować w stronie czynnej i biernej, np. śpiewa – jest śpiewany, ogląda – jest oglądany, jeśli nie są związane z ruchem, łączą się z czasownikiem posiłkowym avere.
Czasowniki nieprzechodnie, czyli takie, które nie mogą występować w stronie biernej, np. iść, biegać, czasowniki zwrotne i te, które wyrażają czynność zwrotną – podmiot jest przedmiotem czynności, łączą się z czasownikiem posiłkowym essere.

---

Pracuj z kolegą/ koleżanką (uczeń A i uczeń B). A zapisuje zielone pola, a uczeń B niebieskie. W każdą kratkę wpisujecie zdanie w czasie przeszłym dokonanym, wykorzystując czasownik z listy. Potem uczeń A zadaje pytanie, np.: "Co Flavio i Gianluca robili popołudniu?" Uczeń B odpowiada na pytanie np.: "Czytali ksiażkę". Uczeń A wpisuje sobie odpowiedź w odpowiednią kratkę. Potem zamieniają się rolami. Na koniec sprawdźcie wspólnie zdania.

 

Uwaga! Poniżej zamieszczono przykładowe odpowiedzi do tego zadania. Pozostała część musi być wykonana indywidualnie.

 

Che cosa ha fatto Francesco/ Giorgia/ Monica la mattina/ il pomeriggio/ la sera? (Co robił/a Francesco/ Giorgia/ Monica rano/ popołudniu/ wieczorem?)

Che cosa hanno fatto Flavio e Gianluca la mattina/ il pomeriggio/ la sera? (Co robili Flavio i Gianlucarano/ popołudniu/ wieczorem?)

Ha letto un libro. Hanno letto un libro. (Czytał/a książkę. Przeczytali książkę.)

Ha visto un film. Hanno visto un film.(Obejrzał/a film. Obejrzeli film.)

È venuto/ a a una festa. Sono venuti a una festa. (Poszedł/ poszła na imprezę. Poszli na imprezę.)

È stato/ a a casa. Sono stati a casa. (Był/a w domu. Byli w domu.)

È rimasto/ a a casa dei nonni. Sono rimasti a casa dei nonni. (Był/ a w domu dziadków. Byli w domu dziadków.)

Ha preso il sole. Hanno preso il sole. (Opalał/a się. Opalali się.)

È andato/a in piscina. Sono andati in piscina. (Pojechał/a na basen. Pojechali na basen.)

Ha studiato il francese. Hanno studiato il francese. (Uczył/a się francuskiego. Uczyli się francuskiego.)

Ha fatto ginnastica. Hanno fatto ginnastica. (Uprawiał/a gimnastykę. Uprawiali gimnastykę.)

Ha visitato il museo. Hanno visitato il museo. (Zwiedził/a muzeum. Zwiedzili muzeum.)

Ha parlato con il vicino. Hanno parlato con il vicino. (Rozmawiał/a z sąsiadem. Rozmawiali z sąsiadem.)

Ha dormito. Hanno dormito. (Spał/a. Spali.)