a) Pytania zadawane w wierszu Kazimierza Przerwy-Tetmajera dotyczą kondycji człowieka i jego sposobów radzenia sobie z trudną rzeczywistością, np.: „Przekleństwo?”, „Ironia?”, „Walka?”, „Byt przyszły?”. Podmiot liryczny odrzuca kolejno każdy z nich, gdyż wydają się one niewystarczające i pozbawione sensu. Człowiek jest bowiem istotą słabą i ma niewielki wpływ na otaczającą go rzeczywistość. Osoba mówiąca w wierszu podsumowuje swoją wypowiedź w sposób dramatyczny: „Jakaż jest przeciw włóczni złego twoja tarcza / człowiecze z końca wieku?....”. Na to pytanie nie została udzielona odpowiedź. Adresat pytania „głowę zwiesił niemy”, ponieważ jest całkowicie bezradny i pogrążony w marazmie.
Z kolei u Szymborskiej pada tylko jedno pytanie: „Jak żyć”, co jest pytaniem naiwnym, ale szczególnie pilnym oraz ważnym. Szymborska nie tyle skupia się na człowieku i jego działaniach, lecz na wartościach. Snuje refleksję na temat roli historii w życiu człowieka. Ubolewa nad tym, że ludzie nie potrafią wyciągnąć lekcji z doświadczeń przodków, dlatego nieustannie powielają te same błędy. To one właśnie prowadzą do wojen i triumfu zła w świecie.
b) Słowo „koniec” wiąże się z pewną ostatecznością. Oznacza nieodwracalny kres. Z kolei „schyłek” nazywa okres przed końcem czegoś, również końcowy okres życia, czyli starość. Sugeruje on zatem szansę na trwanie, przynajmniej jeszcze przez krótki czas. Zastosowanie tych wyrazów wpływa na wydźwięk utworów. Tytułowy koniec w wierszu młodopolskiego poety nadaje treści pesymistycznego wydźwięku, wiąże się z brakiem woli walki, poddaniem się nieubłaganemu losowi. Natomiast „schyłek” w tytule wiersza Szymborskiej sugeruje pewną szansę, nadzieję na lepszą przyszłość.
Iwona
Nauczycielka języka polskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

