Przykładowo:

Po wysłuchaniu opowieści Grzegorza Kordian znów popada w melancholijny nastrój. Czuje się bezsilny i niespełniony: "[...] lecz ja nie mam wiary, / Gdzie ludzie oddychają, ja oddech utracam". Bohater jednak stopniowo zaczyna dostrzegać sens swojego życia. W tym miejscu ujawnia się jego niezdecydowanie, rozchwianie emocjonalne. Z sytuacji całkowitego załamania bohater przyjmuje postawę aktywną, gotowość do podjęcia działania. Na fundamentalne pytanie Hamleta: "żyć? alboli nie żyć?" Kordian odpowiada deklaracją pełną zaangażowania i wiary we własne możliwości:

"Więc idę na świat rąbać nadpróchniałe drewna.
Miłość? zapomnę o niej — wśród światowej burzy
Pozostanie głos wspomnień… jak pieśń dzika, rzewna,
[...]
Trzeba mi nowych skrzydeł, nowych dróg potrzeba.
Jak Kolumb na nieznane wpływam oceany
Z myślą smutną i z sercem rozbitym…".

 

Monolog przerywa Kordianowi Laura. Słowa młodzieńca są dowodem na to, że wskutek opowieści Grzegorza w bohaterze zaczęła dokonywać się przemiana wewnętrzna, która ostatecznie doprowadzi do jego śmierci.