W odpowiedzi na reformację Kościół Katolicki rozpoczął działanie naprawcze, które w historiografii są nazywane kontrreformacją. 

• W 1545 roku papież Paweł III otworzył obrady soboru w Trydencie, który trwał aż do 1563 roku. Podczas soboru ustalono, że papież jest głową Kościoła i największym autorytetem w sprawach religijnych, wykluczono indywidualną interpretację Pisma Świętego przez wiernych oraz uznanie tradycji Kościoła na równi z Biblią. Równocześnie potępiono doktryny głoszone przez protestantów tj. predestynacja,