Polityka państw ościennych wobec Rzeczpospolitej w XVIII wieku:

Głównym celem rosnących w siłę państw sąsiadujących z Rzeczpospolitą tj. Austrią, Prusami oraz Rosją było utrzymanie państwa polskiego w słabej kondycji. Z tego powodu wspierali stronnictwa szlacheckie, które jawnie sprzeciwiały się reformom państwa, które miały wzmocnić kraj, lecz godziły w wolność szlachecką. Pod pozorem ochrony złotych praw szlacheckich wielokrotnie władcy wymienionych państw ingerowali w sprawy wewnętrzne Rzeczpospolitej. 

Zdecydowanie największy wpływ na sprawy polskie miała władczyni Rosji caryca Katarzyna II, która wsparła kandydaturę Stanisława Poniatowskiego na króla Polski, licząc na wzmocnienie zależności Korony od Rosji.

Panowanie Poniatowskiego przyniosło Rzeczpospolitej okres reform w duchu idei oświeceniowych. Niestety większość z nich nie uzyskała aprobaty na dworach ościennych władców. Aby zahamować proces zmian w 1766 r. władczyni Rosji zaangażowała się w sprawy dysydentów, którzy w czasach saskich utracili swoje prawa wyznaniowe i polityczne. W obronie równouprawnienia innowierców Katarzyna II wysłała swoje wojsko do Rzeczpospolitej. Ponadto doprowadziła do zorganizowania sejmu, w czasie którego uchwalono prawa kardynalne oraz równouprawnienie dysydentów. 

Próby sprzeciwu polskiej szlachty spełzły na niczym. Buntowników wywożono w głąb Rosji, wcielano do armii rosyjskiej. Po upadku konfederacji barskiej państwa ościenne wykorzystały ją jako pretekst do przeprowadzenia I rozbioru.