Zmiany gospodarcze i społeczne, które zaszły na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX wieku:

Przemiany gospodarcze

Zabór rosyjski 

• Do najszybciej rozwijających się obszarów należało Królestwo Polskie. Przyczyniło się do tego zniesienie granicy celnej z Rosją w 1851 r. Nastąpił wówczas szybki rozwój przemysłu oraz handlu.
• Przemysł koncentrował się głównie w okręgu warszawskim, gdzie dominowała produkcja maszynowa i metalowa, łódzkim - z prężnie rozwijającymi się zakładami włókienniczymi oraz częstochowsko - sosnowieckim