Zmiana stosunku Europejczyków do ich ojczyzn, polegała na tym, że humaniści rozbudzili u nich zaiteresowanie przeszłością, obyczajami i językami ojczystych krajów. W epoce odrodzenia zakończył się średniowieczny uniwersalizm, narodziło się poczucie odrębności etnicznej. Ludzie zaczęli być dumni ze swej przynależności państwowej: z bycia Polakiem, Francuzem, Niemcem. W większości europejskich państw zaczęła powstawać literatura w językach narodowych, która z czasem wyparła łacinę.