Pańszczyzna - forma renty feudalnej, polegająca na obowiązkowej i bezpłatnej pracy chłopów na grunatch, które znajdowały się pod bezpośrednim zarządem pana. Na początku XVI w. jej wymiar wynosił zwykle jeden dzień w tygodniu z łanu. Z czasem szlachta powiększała wymiar pańszczyzny, tak aby osiągnąć jak największe zyski.