Rzymianie wprowadzili nową formę rządów - republikę (łac. res publica - rzecz pospolita). Prawa polityczne uzyskali obywatele wolni (łac. cives Romani). Podstawowym obowiązkiem każdego z nich były: służba wojskowa oraz płacenie podatków. W republice władzę sprawowali urzędnicy wybierani kolegialnie. Wyboru urzędników dokonywało zgromadzenie ludowe.

Funcjonowanie republiki:

Senat - była to rada składająca się z 300 Rzymian pochodzących z najbardziej zasłużonych rodów. Miała wpływ na działania urzędników oraz wybór dyktatora.

Dyktator - sprawował w republice nieograniczoną władzę. Powoływano go na okres sześciu miesięcy, kiedy państwu groziło niebezpieczeństwo.

Konsulowie - dwaj urzędnicy, pełniący najwyższe funkcje w państwie. Zwoływali senat i zgromadzenie ludowe, a w trakcie wojny dowodzili armią.

Pretorzy - sprawowali władzę sądowniczą, zastępowali konsulów podczas ich nieobecności.

Cenzorzy - zajmowali się spisywaniem stanu majątku obywateli Rzymu, sporządzali i uaktualniali listy senatorów.

Kwestorzy - pomagali konsulom w zarządzaniu finansami państwa, zajmowali się pobieraniem podatków, a także rozdzielaniem łupów wojennych.

Edylowie i niżsi urzędnicy - nadzorowali porządek w mieście. Sprawowanie tych urzędów było początkiem kariery politycznej młodych patrycjuszy.

Trybuni ludowi - reprezentowali plebejuszy. Mogli przeciwstawiać się niekorzystnym dla nich prawom i decyzjom urzędników.