Traktaty welawsko-bydgowskie były to dwa układy zawarte w 1657 roku - w Welawie (9 września) i w Bydgoszczy (6 listopada) - pomiędzy Rzeczpospolitą a elektorem brandenburskim Fryderykiem Wilhelmem, który jako władca Prus Książęcych był lennikiem Polski. Polska w zamian za sojusz z Brandenburgią przeciwko Szwecji - zrzekła się zwierzchności lennej nad Prusami Książęcymi (będącymi lennem polskim od 1525 roku). Prusy miały powrócić w granice Rzeczpospolitej tylko w wypadku wygaśnięcia dynastii Hohenzollernów.