Polecenie:

Literami A–D oznaczono wybrane procesy. Trzy z nich występują na stokach góry, której dotyczy ostatni wers fragmentu utworu, i prowadzą do powstania stożków usypiskowych.

A. akumulacja B. odpadanie C. rozpuszczanie D. wietrzenie fizyczne

Uporządkuj w chronologicznej kolejności procesy prowadzące do powstania stożków usypiskowych u podnóży Mięguszowieckich Szczytów. Wpisz wybrane litery we właściwe miejsca.

 

Do zadania dołączono następującą informację oraz tekst literacki:

Poniższy utwór poetycki odnosi się do miejsc przedstawionych na mapie szczegółowej.

Kazimiera Alberti

Noc przy Morskim

Halny ścichł.

Granatowieje nieba kęs. […]

Rybi Potok brylanty schował

Na dnie. A Mnich

Słucha, jak biją dzwony w naszej krwi.

Morskie − w ściśniętej gór obręczy −

Niby potworny pająk śpi.

Na Rysach miesiąc bursztynowy klęczy.

Ognisko − jak sardoniks − skrami rzuca, płonie.

Z Mięguszowieckich suchy, starty leci piarg […].

---

Rozwiązanie:

---

Wyjaśnienie:

W ostatnim wersie tekstu zapisano "Z Mięguszowieckich suchy, starty leci piarg" oraz podano wyjaśnienie, że piarg jest to usypisko gruzowe u podnóża stromej części stoku lub okruchy skalne, zwietrzelina.

Zgodnie z definicją stożki usypiskowe (zwane też piargowymi) są to formy akumulacyjne powstałe u wylotów żlebów z usypanego materiału skalnego.
Aby stożki piargowe mogły się utworzyć, to początkowo musi nastąpić wietrzenie fizyczne, powodujące rozpad skał na mniejsze fragmenty, które to pod wpływem siły grawitacji zaczną odpadać, po czym zostaną usypane (zakumulowane) w postaci stożków. Na żadnym z etapów powstawania stożków piargowych nie dochodzi do rozpuszczania skał - jest ono bowiem typowe dla wietrzenia chemicznego a nie fizycznego i nie prowadzi do powstawania stożków piargowych, ale m.in. jaskiń, lejków krasowych itd.