Polecenie:

Występowaniu wiatru wymienionego w pierwszej strofie utworu sprzyja obecność wyżu na południe od Tatr i niżu − na północ od tych gór.

Dokończ zdanie. Wybierz odpowiedź A albo B oraz jej uzasadnienie spośród odpowiedzi 1–4.

Do zmiany prędkości wiatru, której dotyczy fragment utworu, może przyczynić się

A	wzrost	gradientu ciśnienia atmosferycznego, ponieważ powoduje on	1.	osłabienie napływu powietrza z południa.
			2.	osłabienie napływu powietrza z północy.
B	spadek		3.	nasilenie napływu powietrza z południa.
			4.	nasilenie napływu powietrza z północy.

 

Do zadania dołączono następującą informację oraz tekst literacki:

Poniższy utwór poetycki odnosi się do miejsc przedstawionych na mapie szczegółowej.

Kazimiera Alberti

Noc przy Morskim

Halny ścichł.

Granatowieje nieba kęs. […]

Rybi Potok brylanty schował

Na dnie. A Mnich

Słucha, jak biją dzwony w naszej krwi.

Morskie − w ściśniętej gór obręczy −

Niby potworny pająk śpi.

Na Rysach miesiąc bursztynowy klęczy.

Ognisko − jak sardoniks − skrami rzuca, płonie.

Z Mięguszowieckich suchy, starty leci piarg […].

---

Rozwiązanie:

Do zmiany prędkości wiatru, której dotyczy fragment utworu, może przyczynić się

A	wzrost	gradientu ciśnienia atmosferycznego, ponieważ powoduje on	1.	osłabienie napływu powietrza z południa.
			2.	osłabienie napływu powietrza z północy.
B	spadek		3.	nasilenie napływu powietrza z południa.
			4.	nasilenie napływu powietrza z północy.

---

Wyjaśnienie:

W utworze został opisany wiatr halny, czyli ciepły, suchy i porywisty wiatr wiejący od szczytów ku dolinom po zawietrznej stronie pasma górskiego. Powstaje on, gdy po jednej stronie pasma górskiego Tatr występuje wyż baryczny, a po drugiej niż. Powietrze zawsze przemieszcza się z wyżu do niżu, dlatego im mniejszy gradient ciśnienia atmosferycznego, tym napływ powietrza będzie mniejszy, a tym samym zmniejszy się prędkość wiatru. 

Natomiast, gdyby gradient ciśnienia atmosferycznego zrósł to nie wpłynąłby on znacząco na prędkość halnego, ponieważ wiatr ten powstaje w wyniku ześlizgiwania się w dół stoku po zawietrznej stronie pasma Tatr.