Uchwalanie prawa w Unii Europejskiej to proces, w którym uczestniczą trzy główne instytucje: Komisja Europejska, Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej. Każda z nich pełni w tym procesie określoną rolę, a cały system ma zapewnić równowagę między interesami państw członkowskich i obywateli Unii.

Proces tworzenia prawa unijnego rozpoczyna się w Komisji Europejskiej, która posiada wyłączne prawo inicjatywy ustawodawczej. Oznacza to, że tylko Komisja może przygotować i przedstawić projekt nowego aktu prawnego. Zanim jednak to zrobi, przeprowadza szerokie konsultacje społeczne i eksperckie, by poznać opinie państw członkowskich, organizacji społecznych oraz obywateli.

Po przygotowaniu projektu Komisja przekazuje go Parlamentowi Europejskiemu i Radzie Unii Europejskiej. Obie te instytucje wspólnie decydują o kształcie nowego prawa – to tzw. zwykła procedura ustawodawcza (wcześniej nazywana współdecyzją). W tej procedurze Parlament, reprezentujący obywateli Unii, oraz Rada, reprezentująca rządy państw członkowskich, mają takie same uprawnienia.

Parlament Europejski najpierw analizuje propozycję Komisji, może wprowadzić poprawki i przyjąć swoje stanowisko. Następnie projekt trafia do Rady Unii Europejskiej, która również może zaakceptować dokument lub zaproponować własne zmiany. Jeśli obie instytucje nie osiągną porozumienia, zwoływany jest komitet pojednawczy, który stara się uzgodnić wspólny tekst aktu prawnego. Po uzgodnieniu treści dokument jest ponownie głosowany przez Parlament i Radę.

Gdy akt prawny zostanie przyjęty, podpisują go przewodniczący Parlamentu Europejskiego i Rady. Następnie dokument jest publikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej i wchodzi w życie po określonym czasie, najczęściej po dwudziestu dniach od ogłoszenia.

W zależności od rodzaju aktu prawnego różni się sposób jego stosowania. Rozporządzenia obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich, bez potrzeby wprowadzania dodatkowych przepisów krajowych. Dyrektywy wymagają, aby państwa same wprowadziły ich postanowienia do swojego prawa krajowego w określonym terminie. Decyzje mają charakter indywidualny i wiążą tylko wskazanych adresatów, np. konkretne państwo lub przedsiębiorstwo.

W ten sposób Unia Europejska tworzy prawo, które obowiązuje w całej wspólnocie, dbając jednocześnie o udział zarówno instytucji unijnych, jak i państw członkowskich w procesie decyzyjnym.