Federacyjny charakter Unii Europejskiej odnosi się do pewnych cech i elementów, które przypominają strukturę federacji. Oznacza to, że państwa członkowskie zachowują pewną autonomię i suwerenność, ale wspólnie podejmują decyzje i tworzą instytucje na poziomie europejskim. Istnieje podział kompetencji między organami unijnymi a państwami członkowskimi, przy czym niektóre uprawnienia są przekazywane na rzecz Unii, a inne pozostają w gestii państw członkowskich. Przykładem