Konstytucja to najważniejszy akt prawny obowiązujący na terenie Rzeczypospolitej. Wszystkie inne akty obowiązujące na terenie Polski muszą być zgodne z jej przepisami, dlatego też Konstytucja nazywana jest Ustawą Zasadniczą, bowiem inne ustawy muszą być zgodne z przepisami prawnymi zawartymi w tym najważniejszym akcie prawnym w Polsce. 

Cechy szczególne Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej:

• nazwa (Konstytucja),
• moc prawna (tylko jeden akt w państwie posiada tak dużą moc prawną oraz nazwę),
• treść (określa ustrój polityczny państwa),
• sposób uchwalenia i wprowadzenia zmian (w inny sposób jest uchwalana i modyfikowana niż pozostałe akty prawne).

Konstytucja stanowi najważniejszy akt prawny, a tym samym wszystkie inne uregulowania prawne muszą być zgodne z jej przepisami. 

Ponadto w Konstytucji RP z 1997 r. określono zasady ustrojowe, na których opiera się funkcjonowanie państwa. Do owych zasad zaliczamy:

• suwerenności narodu  - obywatele tworzący naród są źródłem wszelkiej władzy i mogą podejmować decyzje dotyczące najważniejszych spraw względem państwa i ogółu społeczeństw,
• republikańskiej formy rządu - obowiązuje zakaz sprawowania dziedzicznej i dożywotniej władzy, ponieważ władza wybierana jest w wyborach, zatem należy ona do narodu. Nie można przekazać władzy potomstwu w formie dziedziczenia, ponieważ można ją nabyć jedynie poprzez wygranie wyborów. Naród wybiera swojego przedstawiciela, który przez określony czas pełni funkcje rządzące. 
• demokratycznego państwa prawa - organy państwa działają na podstawie i w granicach prawa. 
• konstytucjonalizmu - polega na tym, że wszystkie organy państwowe (sprawujące władzę) zobligowane są do przestrzegania przepisów Konstytucji. Zgodnie z tą zasadą organy państwowe nie mogą przekraczać swoich uprawnień oraz naruszać praw obywatelskich przyznanych na mocy Ustawy Zasadniczej. 
• trójpodziału władzy - funkcjonowanie obok siebie władzy wykonawczej, ustawodawczej, sądowniczej.
• pluralizmu polityczny i gospodarczy - zapewnia możliwość działania partiom politycznym, reprezentującym różne ideologie i polityczne programy; zapewnia swobodę działania w państwie różnym przedsiębiorstwom prywatnym oraz państwowym, ponadto państwo stwarza także warunki konkurencyjności rynku.
• decentralizacji władzy - związana jest z przekazywaniem części kompetencji przez władzę centralną jednostkom samorządowym. Fundamentu tej zasady należy poszukiwać w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a dokładnie w jej art. 15, w którym czytamy, że „ustrój terytorialny Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia decentralizację władzy publicznej”. Tym samym samorządy otrzymują możliwość podejmowania samodzielnych decyzji w graniach przewidzianych prawem. Z kolei zasada pomocniczości polega na tym, że jednostki samorządu terytorialnego są samodzielne w zakresie działań podlegających ich kompetencji, ale inne podmioty (w tym władza centralna) mogą w określonych granicach pomagać im w wypełnianiu nałożonych na nich zadań.
• społecznej gospodarki rynkowej - opiera się na wolności działalności gospodarczej, własności prywatnej oraz współpracy pomiędzy partnerami społecznymi. 
• autonomii i niezależności między Kościołem a państwem - oba podmioty funkcjonują niezależnie. 
• pluralizm mediów - media są niezależne i stanowią gwarant wolności słowa w RP, dlatego władze nie mogą stosować cenzury oraz koncesji na media. Jest to prawo do funkcjonowania nieograniczonej liczby środków masowego przekazu, które zachowują niezależność. 

Konstytucja RP z 1997 r. gwarantuje również ludziom poszanowanie dla szeregu ich praw oraz wolności, np.:

Rozdział I. Art. 5

- Rzeczpospolita Polska (...) zapewnia wolności i prawa człowieka i obywatela oraz bezpieczeństwo obywateli.

Rozdział II. Art. 31

- Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.

Rozdział II. Art. 33

- Kobieta i mężczyzna w Rzeczypospolitej Polskiej mają równe prawa w życiu rodzinnym, politycznym, społecznym i gospodarczym.

Rozdział II. Art. 40

- Nikt nie może być poddany torturom ani okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu i karaniu. Zakazuje się stosowania kar cielesnych.

Rozdział II. Art. 50

- Zapewnia się nienaruszalność mieszkania. Przeszukanie mieszkania, pomieszczenia lub pojazdu może nastąpić jedynie w przypadkach określonych w ustawie i w sposób w niej określony.

Rozdział II. Art. 83.

- Każdy ma obowiązek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej.