Referendum ogólnokrajowe może dotyczyć:
- spraw o szczególnym znaczeniu dla państwa (W Konstytucji nie zostało doprecyzowane, co oznacza sformułowanie „o szczególnym znaczeniu dla państwa”. Niemniej ustawodawca wskazuje, że gdy referendum odbywa się z inicjatywy obywateli, to nie może ono dotyczyć następujących kwestii: wydatków i dochodów, w szczególności podatków, obronności państwa oraz amnestii) - (art. 125 ust. 1),
- wyrażenia zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej (art. 90 ust. 3),
- zatwierdzenia zmian Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (art. 235 Konstytucji RP).
Referendum lokalne może dotyczyć:
- odwołania organu stanowiącego danej jednostki samorządowej,
- określenia sposobu rozstrzygania spraw dotyczących danej wspólnoty, które mieszczą się w zakresie zadań i kompetencji organów danej jednostki,
- innych istotnych spraw dotyczących społecznych, gospodarczych lub kulturowych więzi łączących daną wspólnotę,
- odwołania wójta/burmistrza lub prezydenta miasta,
- samoopodatkowania się mieszkańców na cele publiczne, które znajdują się w zakresie zadań i kompetencji organów gminy.
W poniższej tabeli przedstawiono ogólnokrajowe referenda przeprowadzane po 1989 r.:
| Data | Nazwa referendum | Tło referendum | Wynik referendum | Czy uzyskano w jego ramach wiążące rozstrzygnięcie? | Co zdecydowało o wyniku referendum? |
| 18 lutego 1996 | referendum na temat powszechnego uwłaszczenia | Referendum miało na celu uzyskanie informacji na temat społecznego postrzegania kwestii powszechnego uwłaszczenia obywateli. |
Referendum ważne, ale niewiążące. 96,15% osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK, 3,85% odpowiedziało NIE. |
NIE, w referendum wzięło udział 32,4% osób uprawnionych do głosowania, a aby można było uznać wynik referendum za wiążący, to powinno w nim wziąć udział co najmniej 50% uprawnionych. | Okres transformacji ustrojowej przyniósł zmiany w zakresie praw i wolności obywatelskich i innego postrzegania kwestii uwłaszczenia. Niemniej zbyt mała liczba osób biorących udział w referendum sprawiła, że nie można było uznać jego wyniku za wiążący. |
| 18 lutego 1996 | referendum o niektórych kierunkach wykorzystania majątku państwowego |
Treść pytań: 1. Czy jesteś za tym, aby zobowiązania wobec emerytów i rencistów oraz pracowników sfery budżetowej, wynikające z orzeczeń Trybunatu Konstytucyjnego, były zaspokojone z prywatyzowanego majątku państwowego? 2. Czy jesteś za tym, aby część prywatyzowanego majątku państwowego zasiliła powszechne fundusze emerytalne? 3. Czy jesteś za tym, aby zwiększyć wartość świadectw udziałowych Narodowych Funduszy Inwestycyjnych przez objęcie tym programem dalszych przedsiębiorstw? 4. Czy jesteś za uwzględnieniem w programie uwłaszczeniowym bonów prywatyzacyjnych? |
Referendum ważne, ale niewiążące. Wyniki I pytania: 92,89% osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK. Wyniki II pytania: 93,70%osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK. Wyniki III pytania: 72,52% osób biorących udział w referendum odpowiedziało NIE. Wyniki IV pytania: 88,30%osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK |
NIE, w referendum wzięło udział 32,4% osób uprawnionych do głosowania, a aby można było uznać wynik referendum za wiążący, to powinno w nim wziąć udział co najmniej 50% uprawnionych. | W okresie transformacji ustrojowej konieczne było przeprowadzenie szeregu refom, również tych o charakterze prywatyzacyjnym. Niemniej obywatele nie wykazali się aktywnością społeczną, dlatego nie uzyskano odpowiedniej liczby osób uczestniczących w referendum tak, aby było ono wiążące dla rządzących. |
| 25 maja 1997 | referendum nt. przyjęcia Konstytucji RP | Referendum konstytucyjne. Jego celem było przyjęcie nowej Ustawy Zasadniczej. |
Referendum ważne. 52,70% osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK, 45,90% odpowiedziało NIE. |
TAK referendum ważne, ale pierwotnie niewiążące - wzięło w nim udział 42,86% osób uprawnionych do głosowania (na mocy o referendum z 29 czerwca 1995 r. - art 9. ust.1). Jednak ostatecznie zostało ono uznane za wiążące na mocy Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1992 r. o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz orzeczenia Sądu Najwyższego z 15 lipca 1997 r., sygn. III SW 435/97. |
Na mocy Ustawy Konstytucyjnej z dnia 23 kwietnia 1992 r. o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, konstytucja, która została zatwierdzona przez Zgromadzenie Narodowe, może zostać przyjęta w drodze referendum niezależnie od frekwencji, dlatego pomimo tego, że nie wzięło w nim udział co najmniej 50% obywateli, to i tak Sąd Najwyższy uznał je za ważne i wiążące. |
| 7-8 czerwca 2003 | referendum ws. akcesji Polski do Unii Europejskiej | Po upadku komunizmu Polska rozpoczęła starania o wstąpienie do Unii Europejskiej. Oficjalny wniosek złożono w 1994 roku, po kilku latach rozpoczęły się negocjacje, których celem było ustalenie warunków, na jakich nasz kraj ma zostać członkiem Unii. O przystąpieniu Polski do UE zdecydowało ostatecznie polskie społeczeństwo, biorące udział w referendum zorganizowanym w czerwcu 2003 roku. Większość głosujących Polaków opowiedziała się wówczas za wejściem naszego kraju do wspólnoty. 1 maja 2004 roku Polska stała się członkiem Unii Europejskiej. |
Referendum ważne. 77,45% osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK, 22,55% odpowiedziało NIE. |
TAK, w referendum wzięło udział 58,85% osób uprawnionych do głosowania, a aby można było uznać wynik referendum za wiążący, to powinno w nim wziąć udział co najmniej 50% uprawnionych. | Polacy pragnęli stać się częścią wspólnoty europejskiej w kontekście ściślejszej współpracy instytucjonalnej. Wejście do UE dawało Polakom większe bezpieczeństwo w zakresie obronności oraz realizacji wspólnych celów i zadań. Ponadto Polska liczyła na wsparcie finansowe (system dopłat unijnych), które pozwoliłoby rozwijać się poszczególnym sektorom (szczególnie rolnictwu, infrastrukturze drogowej, cyfrowej, itd.). |
| 6 września 2015 | referendum w sprawie wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu, stosunku do dotychczasowego sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa oraz interpretacji zasad państwa podatkowego |
Głosujący odpowiedzieli w nim na trzy pytania, dotyczące wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych w wyborach do Sejmu, stosunku do sposobu finansowania partii politycznych z budżetu państwa oraz interpretacji zasad prawa podatkowego w razie wątpliwości na korzyść podatnika. |
Referendum ważne, ale nieważące. Wyniki I pytania: 78,75% osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK. Wyniki II pytania: 82,63%osób biorących udział w referendum odpowiedziało TAK. Wyniki III pytania: 94,51% osób biorących udział w referendum odpowiedziało NIE. |
NIE, w referendum wzięło udział 7,80% osób uprawnionych do głosowania, a aby można było uznać wynik referendum za wiążący, to powinno w nim wziąć udział co najmniej 50% uprawnionych. | Referendum to odzwierciedliło problem, że Polacy niechętnie angażują się w sprawy publiczne i w tak ważne kwestie jak referendum w sprawie zmian wyborczych. Świadczy to o niskim poziomie społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. |
Marlena Bodo
Nauczycielka WOS-u
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.
