Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) została utworzona w 1949 r. przez Stany Zjednoczone, Kanadę oraz 10 państw Europy Zachodniej w celu obrony przed inwazją Związku Sowieckiego.

Pakt Północnoatlantycki NATO -  był odpowiedzią na coraz bardziej agresywne wystąpienia i działania ZSRR, a także na jego rosnącą przewagę nad krajami europejskimi w zakresie broni oraz liczebności armii. Jedną z podstawowych zasad ustalonych przez kraje członkowskie było zagwarantowanie wzajemnej pomocy w przypadku napaści zbrojnej na którekolwiek państwo wchodzące w skład NATO. Pakt Północnoatlantycki miał zabezpieczyć Zachód przed atakami krajów bloku wschodniego. Tym bardziej, że od 1949 r. rosło zagrożenie ze strony Związku Sowieckiego, który dysponował bronią atomową, a w tym samym roku komuniści przejęli władzę również w Chinach. Obawiano się wybuchu III wojny światowej, tym razem między wschodem i zachodem z użyciem broni nuklearnej. 

Utworzenie przez mocarstwa zachodnie Paktu Północnoatlantyckiego (NATO) oraz przyjęcie w jego struktury RFN - spowodowało powołanie przez Związek Sowiecki oraz państwa Wschodu własnego bloku wojskowego - Układu Warszawskiego. 

Układ o Przyjaźni, Współpracy i Pomocy Wzajemnej, nazwany od miejsca zawarcia - Układem Warszawskim powstał 14 maja 1955 r. Jego członkami były: Związek Sowiecki, PRL, Węgry, Czechosłowacja, NRD, Rumunia, Bułgaria, NRD oraz Albania (do 1964 r.). Oficjalnie Układ Warszawski był europejskim sojuszem obronnym państw demokracji ludowej, który miał zapobiec ewentualnemu konfliktowi wojennemu. W rzeczywistości, zgodnie z ówczesną doktryną ZSRR, stał się paktem ofensywnym. Zwiększał kontrolę ZSRR nad państwami satelickimi oraz sankcjonował pobyt sowieckich wojsk na ich terytorium. Potwierdziła to inwazja wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację w 1968 r.