a) Określamy najpierw dziedzinę wyrażenia.
x2−9=0
(x−3)(x+3)=0
x−3=0 ∨ x+3=0
x=3 ∨ x=−3
Zatem:
D=R \ {−3,3}
Skracamy wyrażenie.
x2−9x−3=(x−3)1(x+3)x−31=x+31
b) Określamy najpierw dziedzinę wyrażenia.
a−1=0
a=1
Zatem:
D=R \ {1}
Skracamy wyrażenie.
a−1a3−1=a−11(a−1)1(a2+a+1)=a2+a+1
c) Określamy najpierw dziedzinę wyrażenia.
5x2−3x=0
x(5x−3)=0
x=0 ∨ 5x−3=0
x=0 ∨ 5x=3
x=0 ∨ x=53
Zatem:
D=R \ {0,53}
Skracamy wyrażenie.
5x2−3x4x2+3x=x1(5x−3)x1(4x+3)=5x−34x+3
d) Określamy dziedzinę wyrażenia.
x4−16=0
(x2)2−42=0
(x2−4)(x2+4)=0
(x−2)(x+2)(x2+4)=0
x−2=0 ∨ x+2=0 ∨ x2+4=0
x=2 ∨ x=−2 ∨ brak rozwiązanˊx2=−4
Zatem:
D=R \ {−2,2}
Skracamy wyrażenie.
x4−16x2+4=(x−2)(x+2)(x2+4)1x2+41=(x−2)(x+2)1=x2−221=x2−41
e) Określamy dziedzinę wyrażenia.
y2+y+1=0
Δ=12−4⋅1⋅1=1−4=−3<0
Brak pierwiastków. Zatem:
D=R
Skracamy wyrażenie.
y2+y+1y3−1=(y2+y+1)1(y−1)(y2+y+1)1=y−1
f) Określamy dziedzinę wyrażenia.
x2+x−6=0
Δ=12−4⋅1⋅(−6)=1+24=25
Δ=25=5
x1=2⋅1−1−5=2−6=−3
x2=2⋅1−1+5=24=2
Zatem:
D=R \ {−3,2}
Skracamy wyrażenie.
x2+x−6x2−4x+4=(x+3)(x−2)(x−2)2=(x+3)(x−2)1(x−2)1(x−2)=x+3x−2
g) Określamy dziedzinę wyrażenia.
x2+9x+20=0
Δ=92−4⋅1⋅20=81−80=1
Δ=1=1
x1=2⋅1−9−1=2−10=−5
x2=2⋅1−9+1=2−8=−4
Zatem:
D=R \ {−5,−4}
Rozkładamy na czynniki wyrażenie znajdujące się w liczniku ułamka.
x2+x−12=0
Δ=12−4⋅1⋅(−12)=1+48=49
Δ=49=7
x1=2⋅1−1−7=2−8=−4
x2=2⋅1−1+7=26=3
Zatem:
x2+x−12=(x+4)(x−3)
Skracamy wyrażenie.
x2+9x+20x2+x−12=(x+5)(x+4)1(x+4)1(x−3)=x+5x−3