System rzymski opierał się na liczbach: 1, 5, 10, 50, 100, 500, 1000. 

Przypomnijmy sobie, jak zapisywano te liczby: 

1  I

5  V

10  X

50  L

100  C

500  D

1000  M

 

Zasady zapisywania są następujące:

- można zapisać obok siebie maksymalnie trzy znaki I, X, C (wtedy II oznacza 2, XXX oznacza 30, CCC oznacza 300 itd). 

- znaki I, V oraz X, L oraz C, D można łączyć ze sobą. Jeśli zapiszemy znak oznaczający mniejszą liczbę przed znakiem oznaczającym większą liczbę, to mamy odejmowanie - na przykład IX oznacza 10-1=9, XL oznacza 50-10=40, CD oznacza 500-100=400. Można zapisać tylko jeden znak oznaczający mniejszą liczbę przed znakiem oznaczającym większą liczbę. Z kolei można zapisać maksymalnie trzy znaki oznaczające mniejszą liczbę po znaku oznaczającym większą liczbę; wtedy mamy dodawanie - na przykład XII oznacza 10+1+1=12, LX oznacza 50+10=60, DCCC oznacza 500+100+100=800. 

 

 

 

$\underline{\underline{\text{obliczenia}}}$  

$62=\stackrel{LX}{\left(50+10\right)}+\stackrel{II}{\left(1+1\right)}=LXII$  

 

 

$\underset{{}_{\left(50+10+10=70\right)}}{\underbrace{LXX}}\underset{{}_{\left(10-1=9\right)}}{\underbrace{IX}}=79$  

 

 

 

 

 

$\underset{{}_{\left(100+100=200\right)}}{\underbrace{CC}}\underset{{}_{\left(100-10=90\right)}}{\underbrace{XC}}\underset{{}_{\left(5-1=4\right)}}{\underbrace{IV}}=294$  

 

 

$749=\stackrel{DCC}{\left(500+100+100\right)}+\stackrel{XL}{\left(50-10\right)}+\stackrel{IX}{\left(10-1\right)}=DCCXLIX$  

 

 

$\underset{1000}{\underbrace{M}}\underset{{}_{\left(100+100+100=300\right)}}{\underbrace{CCC}}\underset{{}_{\left(50-10=40\right)}}{\underbrace{XL}}=1340$  

 

Uzupełniamy tabelę:

 

$\text{system dziesiętny}$	$62$	$79$	$174$	$294$	$749$	$1340$
$\text{system rzymski}$	$LXII$	$LXXIX$	$CLXXIV$	$CCXCIV$	$DCCXLIX$	$MCCCXL$