Czas przeszły dokonany il passato prossimo.

Stosowanie:

do wyrażenia o czynności, które wydarzyły się przed chwilą, np. Ho bevuto il caffè. (Wypiłem/am kawę.)
do wyrażania czynności, które wydarzyły się jedna po drugiej, np. Ho letto un libro e poi sono andata a letto. (Przeczytałam książkę i poszłam spać.)
do wyrażania czynnościach odległych, ale których skutki są nadal widoczne w chwili gdy o nich mówimy, bądź chcemy podkreślić nasz emocjonalny stosunek do nich, np. Gesù è nato per noi. (Jezus urodził się dla nas.)

Budowa:

czasownik posiłkowy: avere lub essere, odmieniony w czasie teraźniejszym + imiesłów bierny (utworzony od bezokolicznika, poprzez dodanie końcówek: dla koniugacji -are ➨ ato, - ere ➨ uto, ire ➨ ito)

Dobór czasownika posiłkowego:

- wybieramy czasownik posiłkowy essere dla czasowników: wyrażających ruch, przemieszczanie się, czasowników zwrotnych i nieprzechodnich (czyli takich, które nie mają dopełnienia bliższego - nie mogą utworzyć strony biernej, np. iść), czasowników statycznych (opisujących stan, który się nie zmienia przez dłuższy czas, jak essere, rimanere, stare itd.) np.: Sono andata a Roma. (Pojechałam do Rzymu.) La lezione è finita. (Lekcja się skończyła.)

W przypadku czasowników z czasownikiem posiłkowym essere, imiesłów participio passato należy uzgodnić z rodzajem i liczbą podmiotu:

io sono andato/a (-o r.m, -a r.ż.), tu sei andato/a, lui è andato, lei è andata

noi siamo andati/e (-i r.m., -e r.ż.), voi siete andati/e, loro sono andati/e

- wybieramy czasownik posiłkowy avere dla pozostałych czasowników wyrażających czynności i zdarzenia. Nie uzgadniamy imiesłowu, a więc ma on taką samą formę dla wszystkich osób, np. Io ho fatto colazione. (Zjadłem/am śniadanie.) Noi abbiamo fatto colazione. (My zjedliśmy śniadanie.)

Uwaga! Dobór czasownika posiłkowego w czasach i trybach złożonych.

Czasowniki przechodnie, czyli takie, które mogą występować w stronie czynnej i biernej, np. śpiewa – jest śpiewany, ogląda – jest oglądany, jeśli nie są związane z ruchem, łączą się z czasownikiem posiłkowym avere.
Czasowniki nieprzechodnie, czyli takie, które nie mogą występować w stronie biernej, np. iść, biegać, czasowniki zwrotne i te, które wyrażają czynność zwrotną – podmiot jest przedmiotem czynności, łączą się z czasownikiem posiłkowym essere.

Uzupełnij tabelkę czasownikami w bezokoliczniku i odmienionymi czasownikami w czasie passato prossimo.

bezokolicznik	czas przeszły dokonany passato prossimo
studiare	ho studiato
passare	ho passato
arrivare	sono arrivato/a
tornare	sono tornato/a
andare	sono andato/a
avere	ho avuto
partire	sono partito/a
essere	sono stato/a
fare	ho fatto
vedere	ho visto