Uwaga! Czas przeszły dokonany dla czasowników zwrotnych i modalnych.

W czasach złożonych wszystkie czasowniki zwrotne, bez względu na znaczenie, łączą się z czasownikiem posiłkowym (verbo ausiliare) - ESSERE. Cząstkę „się” stawia się wtedy przed odmienionym czasownikiem posiłkowym. Participio passato zgadza się zawsze co do liczby i rodzaju z podmiotem.

Mi sono svegliata alle 8:00. - Obudziłam się o 8:00.

Participio passato dla czasowników modalnych tworzymy w sposób regularny: volere – voluto, potere – potuto, dovere – dovuto.

Zasadą jest, że dobieramy czasownik posiłkowy do czasownika wyrażonego w bezokoliczniku. Spójrzmy na przykłady:

Sono dovuta uscire. Musiałam wyjść. → Czasownik uscire łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, ponieważ wyraża ruch. Musimy uzgodnić formę imiesłowu participio passato z rodzajem i liczbą podmiotu.

Mi sono dovuta vestire. Musiałam się ubrać. → Czasownik vestirsi łączy się z czasownikiem posiłkowym essere, ponieważ jest czasownikiem zwrotnym. Musimy uzgodnić formę imiesłowu participio passato z rodzajem i liczbą podmiotu.

Abbiamo dovuto mangiare. Musieliśmy zjeść. → Czasownik mangiare łączy się z czasownikiem posiłkowym avere, ponieważ wyraża czynność.

Uwaga! Jeśli w zdaniu występuje czasownik zwrotny i czasownik modalny: volere, potere, dovere, sapere, czasownik zwrotny odmienia się z essere tylko wtedy, jeśli zaimek osobowy stoi przed czasownikiem. Jeśli zaimek stoi po bezokoliczniku, użyjemy czasownika posiłkowego avere.

Mi sono dovuta alzare alle 8:00 lub Ho dovuto alzarmi alle 8:00. (Musiałam wstać o 8:00.)

---

Co robili Franca i Thomas dzień przed wyjazdem? Napisz zdania w czasie przeszłym dokonanym i napisz krótki tekst, a następnie skonsultuj się z klasą. Spójrz na przykład. 

Franca i Thomas	Franca	Thomas
wyjść z domu do pracy zjeść śniadanie wrócić do domu o siódmej wieczorem zjeść kolację spakować się zasnąć o północy obudzić się o 7	umyć się ubrać się umalować się przygotować śniadanie	ogolić się umyć się ubrać się przygotować kolację

Rozwiązanie przykładowe:

Franca e Thomas si sono svegliati alle sette, sono usciti di casa per andare al lavoro.