W Polsce początek pozytywizmu datuje się na 1863 r., czyli wybuch powstania styczniowego, a koniec na lata 90. XIX wieku. Upadek powstania styczniowego sprawił, że Polacy stracili nadzieję na odzyskanie niepodległości. Tym samym z krytyką spotkały się niektóre wzorce powstałe w epoce romantyzmu. Emocje ustąpiły miejsca racjonalnemu rozumowaniu. Pozytywiści, aby zachować tożsamość narodową, nie planowali walk zbrojnych, a skupili się na wymiernej pracy, mającej poprawić sytuację społeczną i gospodarczą w kraju.

Wiek XIX jest określany „wiekiem pary i elektryczności”, gdyż na ten czas przypada rewolucja przemysłowa. Rozwinął się przemysł i komunikacja. Ludzie migrowali ze wsi do miast, by tam stanowić element kapitalistycznego ustroju. W Polsce postęp nastąpił w dziedzinie hutnictwa, wszechstronnie uprzemysłowiono również Kongresówkę, czemu sprzyjał chłonny rosyjski rynek zbytu. Rozwinęła się także Łódź, jako główny ośrodek włókienniczy.

Zmieniły się też znacznie relacje społeczne - najliczniejszą warstwą stało się mieszczaństwo, a migracja do miast przyczyniła się do wzrostu liczebności inteligencji. O swoje prawa zaczęły walczyć kobiety, które w wyniku represji popowstaniowych, zostały zmuszone do pracy.