W Europie pozytywizm nosił nazwę realizmu albo naturalizmu i na ten okres składały się intensywne przemiany społeczne i ekonomiczne, które do Polski dotarły z opóźnieniem. Termin pozytywizm na Zachodzie odnosił się do filozofii Auguste'a Comte'a, natomiast w Polsce był on nazwą całej epoki. Zapoczątkowane w XVIII wieku Wielkiej Brytanii zmiany przemysłowe w kolejnym stuleciu (lata 90. XIX w.) dotarły także do Polski. Pewne nurty (naturalizm, scjentyzm) charakterystyczne dla pozytywizmu rozwijały się na całym kontynencie, lecz w różnych okresach czasowych. Na gruncie polskim, przez wzgląd na burzliwe dzieje narodu (klęska powstania styczniowego), ukształtowały się pewne tendencje charakterystyczne dla naszej ojczyzny. Składają się na nie założenia tzw. pozytywizmu warszawskiego, czyli praca organiczna, praca u podstaw, program asymilacji Żydów oraz pracy kobiet.