Cechy romantyzmu europejskiego:

• bardzo ważny stał się irracjonalizm - przekonanie o tym, że rzeczywistości nie da się poznać w racjonalny sposób; dla romantyków ważne było to, co tajemnicze, niewytłumaczalne;
• szczególne zainteresowanie kwestią narodu - był on postrzegany jako zbiorowość ludzi o wspólnej tożsamości, kulturze, historii;
• fascynacja naturą - stanowiła źródło natchnienia, zawierała boski pierwiastek;
• pochwała indywidualizmu - podkreślano znaczenie wybitnej jednostki, geniusza;
• sprzeciw wobec starego ładu - w romantyzmie młodzi mieli doprowadzić do buntu przeciwko konwenansom (bunt młodych przeciwko starym);
• zainteresowanie folklorem (ludowość) - romantycy interesowali się ludowymi opowieściami oraz tradycjami, 
• orientalizm - źródłem natchnienia dla romantyków była kultura Wschodnia;
• historyzm - rozwój postawy filozoficznej, która postulowała analizę wszelkich procesów jako zjawisk historycznych; stawiającej pytania o sens historii, znaczenie wolności i rewolucji.

 

Cechy romantyzmu polskiego:

• wyeksponowany spór romantyków z klasykami;
• tematyka podejmowana przez twórców romantycznych oscylowała przede wszystkim wokół ruchów wolnościowych: spisków i powstań narodowych;
• konsekwencja Wielkiej Emigracji - wyrażona w literaturze tęsknota za ojczyzną oraz idealizacja „kraju lat dziecinnych”.