Przykładowo:
a) Tematem powstałych na emigracji tekstów romantycznych jest utracona ojczyzna. Ta jednak nie przypomina okupowanego, zdewastowanego kraju - zamiast tego zostaje ukształtowana przez poetów na wzór arkadii. Obrazowe metafory („Jest u mnie kraj, ojczyzna myśli mojej, / I liczne mam serca mego rodzeństwo”) oraz hiperbole („Do kraju tego, gdzie pierwsze ukłony / Są - jak odwieczne Chrystusa wyznanie”) przeczą tragicznej rzeczywistości, umożliwiając osobom mówiącym symboliczne ocalenie ojczyzny w przestrzeni wyidealizowanych wspomnień („Piękniejszy kraj niż ten, co w oczach stoi”). Motyw ten pod wieloma względami przypomina mnemotopos obecny w wierszu Balińskiego - tu podmiot liryczny również przechowuje w pamięci emocje i doświadczenia związane z sielską przeszłością. Młodzieniec, podobnie jak osoby mówiące w utworach Mickiewicza i Norwida, traktuje szczęśliwe wspomnienia jako ostatnią pamiątkę po utraconej ojczyźnie, a zarazem jedyną wartościową rzecz, której nikt nie może mu odebrać („Straciłem kraj i bliskich, i kraj, i nadzieje, / I nie mam nic prócz wspomnień”).
b) Literaturze emigracyjnej, jak wykazuje Filipowicz, towarzyszy „aura swoistej mistyki”, mogąca przybierać różne postacie oraz wykorzystywać odmienne metody obrazowania. U Mickiewicza wiąże się z sentymentalno-oniryczną atmosferą („Tam leżę wśród bujnej i wonnej trawy, / Tam pędzę za wróblami, motylami”), natomiast w tekście Norwida wynika z modlitewnego charakteru wypowiedzi („Bądź pochwalony!”) oraz chrześcijańskiej symboliki („Do kraju tego, gdzie kruszynę chleba / Podnoszą z ziemi przez uszanowanie / Dla darów Nieba...”). Podobną funkcję spełniają w wierszu Balińskiego odwołania do Ewangelii św. Marka („O Panie, Ewangelię, którą opowiadasz [...], / Pamiętam”). Podkreślając analogię między położeniem bohatera lirycznego a sytuacją biblijnego „młodzieńca, co nie chciał się dzielić skarbami”, poeta sakralizuje emigracyjną tęsknotę, podnosi ją do rangi mistycznej tajemnicy, o której pisze Filipowicz.
Kamil
Nauczyciel języka polskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

