Funkcje toposów obecnych w literaturze renesansu:

• theatrum mundi ('świat teatrem') - topos ukazujący świat i ludzkie życie jako przedstawienie, reżyserem jest Bóg, sceną - świat, a aktorami - ludzie; funkcją tego toposu jest wyrażenie przekonania o nieuchronności ludzkiego losu, o zależności człowieka od Boga, który przygotował już scenariusz dla każdego swojego aktora. W poezji Jana Kochanowskiego theatrum mundi  został wzbogacony o przedstawienie ludzi jako marionetek, co jeszcze bardziej ogranicza możliwości działania i samostanowienia oraz uzależnia od Stwórcy, który, w myśl tego poetyckiego konceptu, pociąga za sznurki: „Naśmiawszy się nam i naszym porządkom, / Wemkną nas w mieszek, jako czynią łątkom”.
  
  
• Deus artifex ('Bóg-artysta') - topos przedstawiający Boga jako