Tryb rozkazujący (l'impératif présent) występuje tylko dla 1. i 2. osoby liczby mnogiej oraz dla 2. osoby liczby pojedynczej. Tworzy się go poprzez usunięcie zaimka osobowego (tu/nous/vous) przed czasownikiem, a dla 2. osoby liczby pojedynczej (tylko dla czasowników regularnych) dodatkowo znika końcówka -s czasownika, np.

• (Dzwonisz do mamy.) Tu téléphones à ta mère. -> Téléphone à ta mère ! (Zadzwoń do mamy!)
• (Gramy w piłkę nożną.) Nous jouons au foot. -> Jouons au foot ! (Zagrajmy w piłkę nożną!)
• (Idziecie do lekarza.) Vous allez chez le médecin. -> Allez chez le médecin ! (Idźcie do lekarza!)

Dla czasowników zwrotnych dodatkowo zaimek se zmienia się w tzw. pronoms toniques (moi, toi itd.), np. Pospiesz się! - Dépêche-toi!; Umyjcie się! - Lavez-vous !

Wyjątkami przy tworzeniu trybu rozkazującego są czasowniki être (być) i avoir (mieć). Ich formy przedstawiono w tabelce.

Tu	sois	aie
Nous	soyons	ayons
Vous	soyez	ayez

---

W języku francuskim - w przeciwieństwie do języka polskiego - występuje tzw. tryb łączący (le subjonctif). Stosujemy go w kilku bardzo konkretnych sytuacjach:

• wyrażenie uczuć, odczuć, np. Boję się, że będę miał wypadek. - J'ai peur que j'aie un accident.; Cieszę się, że jesteś ze mną. - Je suis heureux que tu sois avec moi.
• wyrażanie chęci, pragnienia, np. Chciałbym, żeby zdał egzamin. - Je voudrais qu'il passe l'examen.; Życzę wam, żebyście dojechali bezpiecznie. - Je vous souhaite que vous arriviez en toute sécurité.
• z wyrażeniami nieosobowymi, np. Trzeba, żebyśmy jutro kupili mleko. - Il faut que nous achetions du lait demain.; To niemożliwe, żeby wyjechały za granicę. - Il est impossible qu'elles partent à l'étranger.
• wyrażanie swojej opinii, ale tylko w zdaniach przeczących i w pytaniach, np. Sądzisz, że poszła do sklepu? - Tu crois qu'elle aille au magasin ?; Nie wydaje mi się, żeby to mogło zadziałać. - Je ne pense pas que cela puisse fonctionner.

Schemat tworzenia trybu łączącego wygląda następująco: que + temat czasownika w 3. os. l. mnogiej czasu teraźniejszego + końcówki.

Końcówki trybu subjonctif oraz przykładowo odmienione czasowniki regarder (oglądać) i finir (kończyć) przedstawiono w tabelce poniżej.

		regarder	finir
Que je	-e	regarde	finisse
Que tu	-es	regardes	finisses
Qu'il/elle/on	-e	regarde	finisse
Que nous	-ions	regardions	finissions
Que vous	-iez	regardiez	finissiez
Qu'ils/elles	-ent	regardent	finissent

 

Niektóre z czasowników odmieniają się nieregularnie w trybie subjonctif. Należą do nich m.in. czasowniki être (być), avoir (mieć), aller (jechać, iść) oraz vouloir (chcieć). Ich odmianę przedstawiono w poniższej tabelce. 

	être	avoir	aller	vouloir
Que je/j'	sois	aie	aille	veuille
Que tu	sois	aies	ailles	veuilles
Qu'il/elle/on	soit	ait	aille	veuille
Que nous	soyons	ayons	allions	voulions
Que vous	soyez	ayez	alliez	vouliez
Qu'ils/elles	soient	aient	aillent	veuillent

 

Niektóre czasowniki mają też nieregularny temat w trybie subjonctif. Należą do nich:

• faire (robić) -> fass-, np. que je fasse
• pouvoir (móc) -> puiss-, np. que tu puisses
• savoir (wiedzieć) -> sach-, np. qu'il sache

Istnieje też grupa czasowników, która ma inny temat w trybie subjonctif dla 1. i 2. os. liczby mnogiej (jak vouloir):

• boire (pić) -> boiv- (je, tu, il/elle/on, ils/elles) oraz buv- (nous, vous)
• devoir (musieć) -> doiv- (je, tu, il/elle/on, ils/elles) oraz dev- (nous, vous)
• mourir (umierać) -> meur- (je, tu, il/elle/on, ils/elles) oraz mour- (nous, vous)
• recevoir (otrzymać) -> reçoiv- (je, tu, il/elle/on, ils/elles) oraz recev- (nous, vous) 
• venir (przychodzić) -> vienn- (je, tu, il/elle/on, ils/elles) oraz ven- (nous, vous)

---

Kiedy chcemy użyć formy grzecznościowej (np. Czy mógłbyś...), udzielić komuś rady (powinieneś) albo wyrazić jakieś życzenie (chciałbym), używamy trybu Le conditionnel présent, np. Czy mógłbyś mi pożyczyć książkę? - To pourrais me prêter le livre ?; Powinieneś dużo spać. - Tu devrais dormir beaucoup.; Chętnie bym zamieszkała w Paryżu... - J'aimerais vivre à Paris.

Tryb Conditionnel présent tworzymy według schematu: temat czasownika w czasie przyszłym futur simple (bezokolicznik) + końcówki czasu imparfait.

Końcówki czasu imparfait oraz odmieniony w trybie Conditionnel présent czasownik habiter (mieszkać).

Je	-ais	habiterais
Tu	-ais	habiterais
Il/Elle/On	-ait	habiterait
Nous	-ions	habiterions
Vous	-iez	habiteriez
Ils/Elles	-aient	habiteraient

Należy jednak pamiętać, że w czasie Futur simple jest dość dużo wyjątków, czyli czasowników, które mają niestandardowe formy, do których dodajemy końcówki (są to czasowniki, które zamiast bezokolicznika będą przybierały pogrubione formy):

• devoir (musieć) -> devr-, np. je devrai - będę musieć
• recevoir (otrzymywać) -> recevr-, np. tu recevras - otrzymasz
• avoir (mieć) -> aur-, np. il aura - będzie miał
• être (być) -> ser-, np. elle sera - ona będzie
• aller (iść) -> ir-, np. on ira - pójdziemy
• envoyer (wysyłać) -> enverr-, np. nous enverrons - wyślemy
• faire (robić) -> fer-, np. vous ferez - zrobicie
• pouvoir (móc) -> pourr-, np. ils pourront - będą mogli
• savoir (wiedzieć) -> saur-, np. elles sauront - będą wiedziały
• venir (przybywać) -> viendr-, np. je viendrai - przybędę
• voir (widzieć) -> verr-, np. tu verras - widzisz
• vouloir (chcieć) -> voudr-, np. il voudra - będzie chciał
• tenir (trzymać) -> tiendr-, np. elle tiendra - będzie trzymała

---

 

Przykładowe rozwiązanie:

(Poniżej przedstawione są przykładowe przekształcenia zdań. Każdy uczeń może ułożyć je w inny sposób. Poniższe rozwiązanie traktuj jako wzór, na podstawie którego stworzysz własną wypowiedź pisemną.)

 

1. Ne monopolise pas le porte-bagages ! Il serait souhaitable que tu n'occupes pas tout l'espace avec les choses que tu peux ranger sous le siège.

Tłumaczenie: Nie zajmij całej półko na bagaż! Byłoby wskazane, żebyś nie zajął całego miejsca rzeczami, które możesz ułożyć pod siedzeniem.

 

2. Fais preuve de courtoisie quant à l'espace.

Tłumaczenie: Okaż uprzejmość w przestrzeni.