Czas przeszły złożony le passé composé tworzy się za pomocą schematu: czasownik posiłkowy être/avoir w czasie teraźniejszym + imiesłów czasu przeszłego (participe passé). Używamy go do określenia konkretnych czynności w przeszłości oraz czynności w przeszłości, które następowały po sobie.
Czasownik être jest używany jako czasownik posiłkowy w le passé composé tylko dla czasowników zwrotnych (np. se laver - myć się, se marier - pobrać się) oraz kilku konkretnych tzw. czasowników ruchu:
- venir - przychodzić
- devenir - stawać się
- aller - iść, jechać
- rentrer - wracać
- rester - pozostawać
- arriver - przybyć
- partir - wyjeżdżać
- entrer - wchodzić
- sortir - wychodzić
- monter - wspinać się, wchodzić na górę
- descendre - schodzić
- passer - przejeżdżać, mijać
- tomber - spadać
- naître - rodzić się
- mourir - umierać
Dla wszystkich pozostałych czasowników, czasownikiem posiłkowym w le passé composé jest avoir.
Należy pamiętać, że jeśli tworzymy le passé composé z czasownikiem posiłkowym être, to le participe passé należy uzgodnić, tzn. jeżeli podmiot jest rodzaju żeńskiego, to trzeba dodać końcówkę -e, a jeżeli podmiot jest w liczbie mnogiej - należy dodać -s, np. Elle s'est lavée. (Ona się myła.) Ils se sont couchés. (Oni kładli się spać.) Elles sont parties. (One wyjechały.)
a. sont allées; ont eu
Tłumaczenie: Marjane i Éloïse poszły do restauracji i miały niestrawność (zatrucie pokarmowe).
Uzasadnienie: Pierwszy z imiesłowów (allé) należy uzgodnić, ponieważ odmienia się z czasownikiem posiłkowym être - podmiotem są one (l. mn., r. ż.), dlatego dodajemy końcówkę -es do imiesłowu czasu przeszłego. Drugiego imiesłowu (eu) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir.
b. sont passées; ont acheté
Tłumaczenie: Wstąpiły do apteki i kupiły lekarstwa.
Uzasadnienie: Pierwszy z imiesłowów (passé) należy uzgodnić, ponieważ odmienia się z czasownikiem posiłkowym être - podmiotem są one (l. mn., r. ż.), dlatego dodajemy końcówkę -es do imiesłowu czasu przeszłego. Drugiego imiesłowu (acheté) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir.
c. est arrivé; a dansé; est reparti
Tłumaczenie: Colin przyszedł na imprezę o dwudziestej. Potańczył, a około północy wyszedł.
Uzasadnienie: Pierwszego i trzeciego imiesłowu (arrivé i reparti) nie uzgadniamy: chociaż odmieniają się z czasownikiem posiłkowym être, to podmiotem jest on (l. poj., r. m.), więc nie ma potrzeby uzgadniać. Drugiego imiesłowu (dansé) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir.
d. se sont aimés; se sont séparés
Tłumaczenie: Oni pokochali się, a potem się rozstali.
Uzasadnienie: Oba imiesłowy należy uzgodnić, ponieważ odmieniają się z czasownikiem posiłkowym être - podmiotem są oni (l. mn., r. m.), dlatego dodajemy końcówkę -s do imiesłowu czasu przeszłego.
e. a dit; a été
Tłumaczenie: Kiedy Sévérin pożegnał się z nią, Hélène była bardzo smutna.
Uzasadnienie: Oba imiesłowy odmieniają się z czasownikiem posiłkowym avoir, dlatego ich nie uzgadniamy.
f. a attendu; n'est pas venue
Tłumaczenie: Grégoire czekał na swoją dziewczynę godzinę: nie przyszła!
Uzasadnienie: Pierwszego imiesłowu (attendu) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir. Drugi imiesłów (venu) należy uzgodnić, ponieważ odmienia się z czasownikiem posiłkowym être - podmiotem jest ona (l. poj., r. ż.), dlatego dodajemy końcówkę -e do imiesłowu czasu przeszłego.
g. êtes bien reposé(e); n'ai pas pu
Tłumaczenie: Odpoczął pan/Odpoczęła pani? - Nie, nie mogłam spać!
Uzasadnienie: Pierwszy imiesłów (reposé) odmienia się z czasownikiem posiłkowym être: jeśli założymy, że zdanie odnosi się do mężczyzny, to nie musimy uzgadniać, a jeśli podmiotem ma być kobieta, to wówczas musimy uzgodnić, dodając końcówkę -e. Drugiego imiesłowu (pu) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir.
h. a grossi; est devenu
Tłumaczenie: Adam przytył, co nie? - Stał się tylko nieco zaokrąglony i tyle!
Uzasadnienie: Pierwszego imiesłowu (grossi) nie uzgadniamy, ponieważ czasownikiem posiłkowym jest avoir. Drugiego imiesłowu (devenu) nie uzgadniamy: chociaż odmienia się z czasownikiem posiłkowym être, to podmiotem jest on (l. poj., r. m.), więc nie ma potrzeby uzgadniać.
Agnieszka Sumyk
Nauczycielka języka francuskiego
Zobacz lekcje, które wyjaśnią temat krok po kroku:
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

