Podział rzeczowników na policzalne i niepoliczalne jest bardzo ważny z punktu widzenia gramatyki, ponieważ liczba rzeczownika często wpływa na formę czasownika.

Rzeczowniki policzalne

Do tej kategorii zaliczamy większość rzeczowników w języku angielskim. Jak sama nazwa wskazuje, rzeczowniki policzalne to takie, które jesteśmy w stanie policzyć (np. a pen – two pens; one student – fifteen students). Z tego powodu opisują one przede wszystkim ludzi, zwierzęta, przedmioty i obiekty czy pomieszczenia. Jako że można je policzyć, występują one w liczbie pojedynczej i mnogiej.

Liczba pojedyncza

→ Cechy charakterystyczne

• Rzeczownik w liczbie pojedynczej rzadko występuje samodzielnie i musi być w jakiś sposób określony. Możemy tego dokonać:

• • za pomocą przedimka nieokreślonego a/an [odnośnik do przedimka nieokreślonego], np. I have a dog (Mam psa);

  • za pomocą przedimka określonego the [odnośnik do przedimka określonego], np. The sun is shining (Świeci słońce);

  • za pomocą przymiotnika dzierżawczego, np. my (mój), your (twój), her (jej) [odnośnik do przymiotników dzierżawczych], np. I enjoy playing with your cat (Lubię bawić się z twoim kotem);

  • za pomocą zaimków wskazujących, np. this room (ten pokój), that man (ten mężczyzna) [odnośnik do zaimków wskazujących];

  • za pomocą jednego z poniższych: 

    • przedimek + przymiotnik, np. a nice house (ładny dom), the best player (najlepsza zawodniczka)

    • zaimek wskazujący + przymiotnik, np. that friendly neighbour (tamten przyjazny sąsiad).

• Rzeczowniki w liczbie pojedynczej mogą być zastąpione przez zaimki osobowe he (on), she (ona), it (ono), np. I like Susan. She is very friendly. (Lubię Susan. Jest bardzo przyjazna.)
  
  Ma to duże znaczenie w gramatyce i odmianie czasowników przez osoby. Kiedy w objaśnieniach gramatycznych jest napisane, że jakaś forma dotyczy osób he, she, it (3 osoba l. poj.), obowiązuje ona również przy wszystkich rzeczownikach, które pozwalają się przez te zaimki zastąpić. Czasownik w wielu czasach gramatycznych posiada odrębną formę właśnie dla 3. osoby liczby pojedynczej i przykładami mogą być tutaj: czasownik to be [odnośnik do czasownika to be], czas present simple [odnośnik do czasu present simple] albo czas present perfect [odnośnik do czasu present perfect];

• W języku angielskim rzeczowniki nie mają rodzaju w tym samym sensie, w jakim występują w języku polskim (np. biurko – ono; podłoga – ona; kubek – on). W angielskim wygląda to następująco:

• • wszystkie rzeczowniki opisujące przedmioty i zwierzęta mają rodzaj nijaki, a więc zastąpimy je zaimkiem it – ono. Wyjątek mogą stanowić zwierzęta domowe. Jeśli znamy płeć zwierzaka, możemy się do niego odnieść za pomocą zaimka he (on) lub she (ona). Wskazuje to przede wszystkim na związek emocjonalny z pupilem (np. This is our cat, Lucy. She’s very friendly. – To jest nasza kotka Lucy. Jest bardzo przyjazna.);

  • większość rzeczowników opisujących osoby może być użyta zarówno w odniesieniu do dziewczyn/kobiet, jak i chłopców/mężczyzn, np. teacher (nauczyciel, nauczycielka), friend (przyjaciel, przyjaciółka), worker (pracownik, pracownica);

  • istnieją jednak rzeczowniki, które wskazują na płeć z racji na samo ich znaczenie, np. mother (matka), father (ojciec), aunt (ciocia), uncle (wujek), girl (dziewczyna), boy (chłopak);

  • tylko niewielki odsetek rzeczowników w języku angielskim posiada zarówno męską, jak i żeńską formę, przede wszystkim w odniesieniu do zawodów (np. actor/actress (aktor/aktorka), waiter/waitress (kelner/kelnerka)).

 

Liczba mnoga 

Rzeczowniki policzalne mogą utworzyć liczbę mnogą, kiedy odnoszą się do co najmniej dwóch osób, zwierząt lub rzeczy (one pen - jeden długopis, two pens - dwa długopisy).

→ Cechy charakterystyczne 

• Rzeczownik w liczbie mnogiej może (ale nie musi) być określony przez jeden z poniższych:

• • przedimek określony the [odnośnik do przedimka określonego], np. The people here are nice (Tutejsi ludzie są mili);

  • przymiotnik dzierżawczy, np. My friends are very helpful (Moi przyjaciele są bardzo pomocni) [odnośnik do przymiotników dzierżawczych];

  • liczebnik, np. There are twenty students in my class (W mojej klasie jest dwudziestu uczniów);

  • zaimek wskazujący, np. these shoes (te buty), those people (tamci ludzie) [odnośnik do zaimków wskazujących];

  • przedimek określony + przymiotnik, np. the fastest runners (najszybsi biegacze) [odnośnik do przedimka określonego];

  • zaimek wskazujący + przymiotnik, np. these new shoes (te nowe buty) [odnośnik do zaimków wskazujących];

  • liczebnik + przymiotnik, np. two big dogs (dwa duże psy).

• Przed rzeczownikiem w liczbie mnogiej nigdy nie wystąpi przedimek nieokreślony a/an, ponieważ oznacza on tyle samo, co one (jeden);

• W celu wskazania liczby (poza liczebnikami) możemy używać tak zwanych określników. Z rzeczownikiem w liczbie mnogiej używamy między innymi: some, any, a lot of / lots of, many. Użycie każdego z nich zależy od rodzaju zdania (twierdzące, przeczące, pytanie) oraz tego, co chcemy przekazać [odnośnik do określników ilości].

• Gdy funkcję podmiotu (wykonawcy czynności) pełni rzeczownik w liczbie mnogiej, ma to często wpływ na formę czasownika. Przykładami mogą być tutaj: czasownik to be [odnośnik do czasownika to be], czas present simple [odnośnik do czasu present simple] albo czas present perfect [odnośnik do czasu present perfect];

 

→ Tworzenie liczby mnogiej 

• Najczęściej dodajemy końcówkę -s do rzeczownika w liczbie pojedynczej, np.:
  
  phone – phones (telefon – telefony)
  girl – girls (dziewczyna – dziewczyny)

• Dodajemy -es w przypadku: 

• • rzeczowników zakończonych na -s, -sh, -ss, -ch, -x, np.:
    
    bus – buses (autobus – autobusy)
    brush – brushes (pędzel – pędzle)
    dress – dresses (sukienka – sukienki)
    watch – watches (zegarek – zegarki)
    box – boxes (pudełko – pudełka)

• • rzeczowników zakończonych na -y poprzedzone spółgłoską, gdzie y zmienia się na i, np.:
    
    country – countries (kraj – kraje)
    family – families (rodzina – rodziny)

• • rzeczowników zakończonych na -f lub -fe, przy czym f zamienia się na -v, np.:
    
    knife – knives (nóż – noże)
    wolf – wolves (wilk – wilki)
    leaf – leaves (liść – liście)

• • niektórych rzeczowników zakończonych na -o, np.:
    
    potato – potatoes (ziemniak – ziemniaki)
    hero – heroes (bohater – bohaterowie)

Uwaga!

Niektóre rzeczowniki mają nieregularną liczbę mnogą. Jest ich w angielskim całkiem sporo, dlatego warto nauczyć się ich na pamięć, by unikać popełniania błędów. Oto lista często używanych rzeczowników nieregularnych, z którymi nie sposób się nie spotkać, ucząc się tego języka:

man – men (mężczyzna – mężczyźni)
woman – women (kobieta – kobiety)
person – people (osoba – ludzie)
child – children (dziecko – dzieci)
foot – feet (stopa – stopy)
tooth – teeth (ząb – zęby)
mouse – mice (mysz – myszy)
ox – oxen (wół – woły)
goose – geese (gęś – gęsi)

Zaliczymy do niej też rzeczowniki, których liczba mnoga nie różni się od pojedynczej:

sheep – sheep (owca – owce)
deer – deer (jeleń – jelenie)
fish – fish (ryba – ryby)

Rzeczowniki niepoliczalne

Niektóre rzeczowniki w języku angielskim są niepoliczalne. Zaliczamy do nich wszystkie przedmioty i pojęcia, których nie można policzyć – można co najwyżej zmierzyć ich ilość za pomocą innych przedmiotów lub określić ją przy użyciu odpowiednich wyrażeń.

Są to przede wszystkim rzeczowniki, które opisują:

• substancje, które mają postać płynną, sypką lub gazową i do określenia ich ilości potrzebujemy pojemnika (np. butelki, kartonu, szklanki, torebki, słoika) albo określonej miary (np. litry, gramy, kilogramy) lub innego sposobu odmierzania (np. łyżeczki), np.:
  
  water (woda), milk (mleko), coffee (kawa), tea (herbata), juice (sok), soup (zupa), petrol (benzyna), honey (miód), oil (olej), sugar (cukier), rice (ryż), salt (sól), pepper (pieprz), flour (mąka), sand (piasek), air (powietrze);

• produkty spożywcze, które mimo że są stałe, to nie mają niezmiennej formy ani rozmiaru i podobnie jak w powyższym, do opisania ich ilości potrzebujemy innych określeń, np.:
  
  bread (chleb), meat (mięso), chocolate (czekolada), butter (masło), cheese (ser), jam (dżem), pasta (makaron), seafood (owoce morza);

• materiały, np.:
  
  leather (skóra), metal (metal), paper (papier), gold (złoto), silver (srebro)

• uczucia, np.:
  
  anger (gniew), love (miłość), hate (nienawiść), happiness (szczęście), sadness (smutek)

• inne pojęcia abstrakcyjne, np.:
  
  humour (humor), knowledge (wiedza), time (czas), freedom (wolność), luck (szczęście, powodzenie), sleep (sen), money (pieniądze)

Uwaga na wyjątki! Poniższe rzeczowniki są policzalne w języku polskim, ale niepoliczalne w języku angielskim, dlatego nie tworzą liczby mnogiej (np. przez dodanie końcówki -s/-es): 

information (informacja, informacje)
hair (włos/włosy na głowie)
news (wiadomość, wiadomości)
luggage (bagaż, bagaże)
furniture (mebel, meble)
homework (zadanie domowe, zadania domowe)
advice (rada, rady)

 

→ Rzeczowniki niepoliczalne – cechy charakterystyczne 

• Nie tworzą liczby mnogiej (np. przez dodanie końcówki -s lub -es)

• Można je zastąpić zaimkiem osobowym it (ono, to), np.:
  
  I like this chocolate. It’s really sweet. (Lubię tę czekoladę. Jest bardzo słodka.)

• Zawsze łączą się z tą samą formą czasownika, co rzeczownik w liczbie pojedynczej, np.:
  
  This tea tastes great. (Ta herbata świetnie smakuje.)
  Orange juice is my favourite drink. (Sok pomarańczowy to mój ulubiony napój.)

• Nie łączą się z:

• • przedimkiem nieokreślonym a/an;

  • liczebnikami (np. one - jeden).

• Mogą łączyć się z: 

• • przedimkiem określonym the w konkretnym kontekście [odnośnik do zastosowania przedimka określonego the];

  • zaimkiem wskazującym this/that, np. This pasta is delicious! (Ten makaron jest przepyszny.) [odnośnik do zaimków wskazujących];

  • przymiotnikami, np. fresh water (świeża woda), sweet honey (słodki miód), white sugar (cukier biały);

  • przymiotnikami dzierżawczymi, np. your hair (twoje włosy), her luggage (jej bagaż) [odnośnik do przymiotników dzierżawczych];

  • określnikami ilości, takimi jak: some, much, any, a lot of / lots of [odnośnik do określników ilości].