Na początku I wojny światowej państwa ententy nie popierały odbudowy niepodległej Polski. Francja i Wielka Brytania uważały sprawę polską za wewnętrzny problem Rosji, która była ich sojusznikiem. W sierpniu 1914 r. rosyjski wódz naczelny, wielki książę Mikołaj Mikołajewicz, obiecał zjednoczenie ziem polskich pod berłem cara, ale nie określił ich granic ani nie zapowiedział pełnej niepodległości. Zachodni sojusznicy Rosji akceptowali to stanowisko.
Przełom nastąpił po ogłoszeniu przez Niemcy i Austro-Węgry Aktu 5 listopada w 1916 r., zapowiadającego utworzenie państwa polskiego. Państwa ententy zostały wówczas zmuszone do wyraźniejszego zajęcia stanowiska. W grudniu 1916 r. car Mikołaj II zapowiedział powstanie Polski złożonej z ziem trzech zaborów, a jego koncepcję poparły Francja i Wielka Brytania.
Po rewolucji lutowej w Rosji w 1917 r. nastąpiła dalsza zmiana. Rosyjski Rząd Tymczasowy uznał prawo Polaków do utworzenia własnego państwa. Dzięki temu Francja i Wielka Brytania nie musiały już traktować sprawy polskiej wyłącznie jako wewnętrznej kwestii Rosji. Francja zgodziła się na utworzenie polskiej Błękitnej Armii, a państwa ententy uznały kierowany przez Romana Dmowskiego Komitet Narodowy Polski za reprezentację narodu polskiego.
Kolejnym ważnym wydarzeniem było ogłoszenie 8 stycznia 1918 r. programu pokojowego prezydenta Stanów Zjednoczonych Thomasa Woodrowa Wilsona. W punkcie 13. zapowiedział on utworzenie niepodległego państwa polskiego, obejmującego ziemie zamieszkane w większości przez Polaków i posiadającego dostęp do morza. Do uwzględnienia sprawy polskiej przyczyniła się działalność Ignacego Jana Paderewskiego w Stanach Zjednoczonych.
Ostatecznie 3 czerwca 1918 r. Francja, Wielka Brytania i Włochy, wraz ze swoimi sojusznikami, oficjalnie poparły utworzenie zjednoczonej, niepodległej Polski z dostępem do morza. Uznały jej powstanie za jeden z warunków trwałego pokoju w Europie.
Stanowisko ententy zmieniło się więc od uznawania sprawy polskiej za wewnętrzny problem Rosji, przez ostrożne popieranie polskiej autonomii, aż do jednoznacznego poparcia odbudowy niepodległego państwa polskiego. Wpłynęły na to działania państw centralnych, rewolucja w Rosji, działalność polskich polityków oraz dążenie aliantów do osłabienia Niemiec i Austro-Węgier.
Anna Pilch
Nauczycielka historii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

