Aktywność polityczna szlachty w czasie bezkrólewia:

W 1572 r. umiera król Zygmunt II August. Ostatni Jagiellon nie pozostawił po sobie dziedzica, stąd do obowiązków szlachty dołączono konieczność stworzenia systemu radzenia sobie w sytuacji bezkrólewia oraz ustalenia metod wyboru nowego władcy. 

W okresie pierwszego bezkrólewia szlachta wykazała się dużym zaangażowaniem politycznym, czego wyrazem stało się przejmowanie władzy w województwach przez samorządne konfederacje szlacheckie zwane kapturami.