Położenie chłopów w XVI-wiecznej Rzeczpospolitej

Rozwój gospodarki folwarczno-pańszczyźnianej przyczynił się do zmiany położenia ludności chłopskiej. Pod koniec średniowiecza na ziemiach polskich popularne stało się nadawanie wolności osobistej chłopów, lecz na początku nowożytności trend ten całkowicie uległ zmianie. Odwrócenie tendencji wynikało z pogłębiającego się problemu braku rąk do pracy.