Źródło: 

Zadanie 18.1. Sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę, że karykatura jest krytycznym komentarzem do polityki kulturkampfu.

---

Argumenty potwierdzające tezę:

• Polityka Kulturkampfu przyczyniła się do upaństwowienia Kościoła, o czym świadczą charakterystyczne czapki z iglicą na wieżach świątyni. Wiele kościołów zostało także zamkniętych. 
• Karykatura odnosi się krytycznie do polityki Kulturkampfu, ponieważ przedstawiona w centralnej części postać Ottona von Bismarcka rzeźbi za pomocą noża szubienicę. W wymiarze symbolicznym jest to działanie polityki Bismarcka zmierzające do upadku wszelkich wzorców kultur niezgodnych z przyjętymi przez władze pruskie.