Na transformację gospodarczą Polski bezpośredni wpływ miał wprowadzony 1 stycznia 1990 roku pakiet reform zwany planem Balcerowicza. Został on zaakceptowany przez sejm w grudniu 1989 roku.
Realizacja planu była rozłożona na dwa etapy:
1) w pierwszym zakładano ustabilizowanie polskiej gospodarki
2) celem drugiego było stworzenie podstaw wolnego rynku, dokonanie prywatyzacji, przebudowa systemu podatkowego i ubezpieczeń społecznych
Założenia planu Balcerowicz zyskały akceptację Międzynarodowego Funduszu Walutowego oraz jego wsparcie finansowe.
Realizacja planu Balcerowicza przejawiała się m.in. w:
- ustaleniu realnego kursu złotówki na poziomie 9,5 ty. zł za 1 dolara amerykańskiego
- w zakładach państwowych wprowadzono podatek od ponadnormatywnych wynagrodzeń, zwany potocznie popiwkiem
- wprowadzeniu wysokiego oprocentowania kredytów (co znacząco ograniczyło zdolności kredytowe społeczeństwa)
Efektem planu Balcerowicza był m.in. spadek inflacji w 1990 roku do poziomu 249%, a rok później do 60%.
Proces uzdrawiania polskiej waluty trwał wiele lat. W rezultacie zrealizowania planu Balcerowicza na początku 1992 roku polska gospodarka wyszła z zapaści o rozpoczął się okres wzrostu gospodarczego.
Skutki transformacji gospodarczej:
- Plan Balcerowicza wywołał ogromne koszty społeczne.
- Wiele fabryk ograniczyło produkcję lub splajtowało.
- Pojawiło się bezrobocie. W połowie 1991 r. ok. 1,5 mln osób nie miało pracy. Szczególnie dotkliwym i społecznie i trwałym skutkiem transformacji stało się bezrobocie występujące w regionach uprzemysłowionych (Górny Śląsk, Zagłębie Dąbrowskie, ziemia łódzka) oraz na obszarach, gdzie zlikwidowano PGR-y (dawne tzw. Ziemie Odzyskane, czyli Warmia, Mazury, Słupskie, Koszalińskie, ziemia szczecińska, ziemia lubuska).
- Spadły realne dochody znacznej części zatrudnionych - ceny rosły szybciej niż płace.
- Wielu prywatnych przedsiębiorców szybko dorabiało się znacznych majątków (uwłaszczenie nomenklatury), co budziło rozgoryczenie polskiego społeczeństwa. Ludzie odpowiedzialni za zniewolenie państwa i upadek gospodarki - teraz stawali się zamożnymi biznesmenami. Przez to zdecydowana większość obywateli miała poczucie głębokiej niesprawiedliwości.
- Koszty społeczne reform Balcerowicza oraz rozczarowanie demokracją prowadziły w latach 90. do napięć i protestów społecznych.
Zadanie ma charakter indywidualny. Rozwiązanie zawiera wyłącznie wskazówki do sformułowania samodzielnej odpowiedzi.
Argumenty dla oceny pozytywnej:
- Transformacja gospodarcza przyczyniła się do zmiany ustroju gospodarczego z centralnie planowanego na wolnorynkowy;
- Zmiany zahamowały rozwój inflacji;
- Zakończenie monopolu państwa na handel zagraniczny;
- Napływ kapitału zagranicznego;
- Pobudzenie aktywności gospodarczej Polaków.
Argumenty dla oceny negatywnej:
- Pod wpływem transformacji wzrosło bezrobocie;
- Spadek produkcji przemysłowej;
- Wywołanie lęku i bezradności wśród społeczeństwa przyzwyczajonego do ingerencji państwa w gospodarkę;
- Wzrost migracji z kraju;
- Elity PRL-u przeniknęły w struktury wielu prywatnych przedsiębiorstw stając się elitami finansowymi.
Cezary Kulczyński
Nauczyciel historii
Tutaj pojawi się lista Twoich książek
Zaloguj się i zacznij tworzyć ją już teraz.

