Rozwiązanie 1.

Rozstrzygnięcie: Tak

Uzasadnienie:

Na mapie zostały przedstawione parafie, które funkcjonowały bez kapłana. Było to skutkiem polityki Kulturkampfu, do której odnosi się karykatura w źródle 2. Na karykaturze został przedstawiony Otto von Bismarck i papież Leon XIII, którzy grają w szachy. Ustawienie figur wskazuje na zwycięstwo kanclerza. Po swojej strony ma figury w kształcie paragrafów. Odwołują się one do prawa ustalonego w ramach Kulturkampfu, które ustalało, że na czele parafii może stanąć wyłącznie osoba posługująca się językiem niemieckim, która zdała test państwowy z historii, filozofii i literatury niemieckiej. Ponadto ograniczały one rolę Kościoła katolickiego, który został podporządkowany państwu. W kontrze papież posiadał wyłącznie swoje encykliki potępiające.

 

Rozwiązanie 2.

Rozstrzygnięcie: Tak

Uzasadnienie:

Karykatura przedstawia politykę Kulturkampfu, której inicjatorem był przedstawiony Otto von Bismarck. Polegała na próbach podporządkowania państwu Kościoła katolickiego. jedną z metod było usuwanie proboszczów z kościoła. Ustawienie figur na szachownicy wskazuje, że kanclerz Niemiec zwyciężył. Poświadcza to również mapa zawarta w źródle 1., która przedstawia procent parafii nieobsadzonych w zaborze pruskim.