Karbonariusze - członkowie spiskowego ruchu rewolucyjnego, powstałego na początku XIX w. we Włoszech. Głosili potrzebę obalenia absolutyzmu oraz utworzenia republikańskiego państwa opartego na demokratycznych zasadach. Ruch wkrótce rozprzestrzenił się w innych krajach europejskich, zwłaszcza we Francji. Nazwa "karbonariusze" - pochodzi od wypalaczy węgla drzewnego, w których szałasach ukrywali się zbiegowie polityczni. Karbonariuszy obowiązywał rytuał oparty na wzorach masonów z całym systemem kolejnych wtajemniczeń, sekretnych znaków i przysiąg. 

Ruch karbonariuszy zaczął się kształtować pod koniec XVIII w. i w okresie napoleońskim istniał nie tylko w państwach włoskich, lecz także w Hiszpanii, we Francji i w Niemczech. Jego celem było wyzwolenie ciemiężonych narodów i ludów. Jak pokazały kolejne rewolucje, radykalizm karbonariuszy budził zainteresowanie głównie wśród biedoty miejskiej. 

To karbonariusze zorganizowali powstanie w 1820 r. w Neapolu i na Sycylii, mieli swój udział w powstaniu 1821 r. w Piemoncie, a także (choć nieco mniejszy) w Modenie, Parmie i Państwie Kościelnym w 1831 r. Wszystkie te powstania były tłumione przez wojska austriackie mające mandat do interwencji w imieniu państw Świętego Przymierza, a ich przywódcy ginęli lub zostawali internowani. 

Związki karbonarskie należały jedynie do swojej epoki i już wkrótce przeszły do historii.